Ruchy masowe

Ruchy masowe

Przemieszczanie się skał pod wpływem siły ciężkości. Występują wtedy, kiedy równowaga stoku zostaje zaburzona.

Czynniki warunkujące ruchy masowe

Nachylenie stoku, rodzaj skał budujących stok, układ warstw skalnych stoku, głębokość położenia wód gruntowych, ilość opadów atmosferycznych

Naturalne przyczyny ruchów masowych

Wietrzenie skał - zmniejszenie ich spoistości, nasiąkanie zwietrzeliny wodą (zmniejszenie spoistości, zwiększenie masy), podcięcie stoku przez np. falę, rzekę, trzęsienia ziemi lub wybuchy wulkanów

Antropogeniczne przyczyny ruchów masowych

Podcięcie stoku przez np. budowę drogi i drgania gruntu przez przejazd pojadów, obciążenie stoku budynkami, wycinka drzew zatrzymujących zwietrzelinę, nieodpowiednie gospodarowanie roli, detonacje ładunk

Rodzaje ruchów masowych

Osuwanie, Spływanie Odpadanie, Obrywanie, Spełzywanie

Osuwanie

Przyczyną może być nasiąknięcie zwietrzeliny opadami lub trzęsienie ziemi. Gwałtowne zsunięcie się zwietrzeliny lub luźnych skał w dół stoku. Powstaje osuwisko z niszą w górnej części i jęzorem osuwiskowym w dolnej.

Spływanie (spływy błotne i gruzowe)

Zachodzi przy obfitych opadach. Nasączona wodą zwietrzelina szybko przemieszcza się w dół stoku i traci swoją pierwotną strukturę.

Odpadanie

Na stromych stokach i ścianach skalnych. Pojedyncze okruchy skał odrywają się i swobodnie spadają, odbijając się od stoku. Żłobią w nim rynnę zwaną żlebem, a u podnóża gromadzą się w stożki usypiskowe (piargowe).

Obrywanie

Nagłe oberwanie się dużych mas skalnych i gromadzenie się u podnóża stoku w postaci blokowiska skalnego.

Spełzywanie

Spowodowane siłą ciężkości lub nasączeniu gruntu wodą. Powolne przemieszczanie się zwietrzeliny w dół stoku o niewielkim nachyleniu. Charakterystyczne są pochylone pnie, płoty i słupy.

Ruchy masowe w różnych strefach klimatycznych

Odmiany spełzywania - soliflukcja, cieczenie

Soliflukcja

Spływanie na obszarach objętych wieloletnią zmarzliną. Latem jej powierzchniowa warstwa rozmarza i jest silnie nasączona wodą. Powoli spływa po głębszej, zamarzniętej warstwie i tworzy języki soliflukcyjne.

Cieczenie

Spełzywanie w klimacie wilgotnym i gorącym. Występują tam obfite deszcze zenitalne, bardzo gruba warstwa zwietrzeliny jest nasączona wodą. Spełzywanie następuje dużo głębiej niż w innych klimatach, nawet poniżej strefy korzeniowej roślin...

Wpływ rzeźby terenu i ruchów masowych na człowieka

Na stoku o dużym nachyleniu trudno jest wybudować drogę lub budynek. Na obszarach o małej zwięzłości skał i podatności na rozpuszczanie, osuwanie ryzyko oraz koszty zagospodarowania są bardzo wysokie.

Co stosuje się przy zagospodarowywaniu stoków zagrożonych ruchami masowymi?

Siatki geotechniczne, kotwy gruntowe, specjalną roślinność, tarasowanie do stabilizacji stoków. Palisady i zadaszenia zabezpieczają przed ruchami masowymi.