pojęcia barok

sumacja

Rodzaj puentykończacej utwór. zebranie naïważ- niejszych elementóv wiersza i chpomystowe połączenie.

hiperbola

środek stylistcczny polegającyna wyolbrzy- mieniu jakiejś cechy.

pamiętnik

Utwór prozą opowia- dajacy owydarzeniach, których autor był uczestnikiem lub naocz nym świadkiem. Zwykle pamietnik jest pisany Z pewnego dystansu czasowego (tym różni się od dziennika pisanego na bieżaco), czesto bez zamiaru publikacji.

makaronizm

Wtręt inneg języka (łaciny, niemieckiego francuskiego).

konwencja artystyczna

Od przyjetej przez aut ra konwenci literackiej zaležy sposób kreowania świata przedstawionego jaki jest ten świat w porównaniu reccz- wistością. Konwencja realistyezna wiernie naśladuje świat ze wnętrzny, zaśkonwencja antastyczna

theatrum mundi

Topos, który przedstawia świat jako scene, a ludzi jako aktorów którzy odgrywaja narzucone im role.

klasycyzm

(z łac. classicus [klas-ikus] 'doskonaty, wzorcowy') Styl w literaturze sztuce traktujacy kulturę anty- cznych Rzymian. Gre- ków jako wzór. W Polsce rozwinat się w epoce oświecenia, która nastąpiła po baroku.

komedia charakterów

Odmiana komedii, w której komizm wynika z przejaskrawienia wad bohaterów. Najczęś ciej jedna uwypuklo. na cecha charakteru postaci ma wpływ na jej postępowanie i relacje 2 otoczeniem.

qui pro quo

łac. 'ktoś zamiast kogoś Zabawne nieporozumie- nie polegające na wzięciu jednej osoby za inną lub niewtaściwym zrozumie- niu czyichs stów.

komedia obyczajowa

Odmiana komedii, w której autor krytykuje i ośmiesza określone zja- wiska społeczne i ludzkie zachowania.

turpizm

Nurt w polskiej poezji powojennei. Turpiści wprowadzili do poezji motywy. brzydoty. cho- roby. starości. kalectwa. tandety, dotychczas spychane na margines kultury wysokiej. Wyrazili w ten sposób afirmacje rzeczywistości i życia w jego wszelkich

mistycyzm

Wiara w możliwość duchowego obcowania cztowieka z bóstwem; doświadczenie religijne polegajace na wejściu w pozazmvsłowy bezno- średni kontakt z Bogiem

poezja metafizyczna

Poezja podejmujaca refleksje nad egzystencja ludzką w kontekście religii i spraw ostatecznych, takich jak śmierć, prze- mijanie, życie wieczne relacja z Bogiem

sonet

Utwór liryczny o ściśle określonej, kunsztownej budowie. Liczącej 14 wersów zgrupowanych w 4 zwrotki po 4+4+3+3wersy odmiana włoska) lub 4 + 4 + 4+2 wersv (odmiana francuska). Pierwsza część sonetu ma charakter opisowy, druga - refleksyjny.

vanitas

Popularny w sztuce i literaturze baroku motyw marności (tac. vanitas) i pzemijllości wszystkiego ziemskiego Pochodzi od słów zawartych w biblijnej Księdze Koheleta: Vani- tas vanitatuum t vanitas" ('marność nad marnościamiiwszystko marność")

antyteza

środek stylistyczny po- legający na zestawieniu elementów znaczeniowo przeciwstawnych w celu uzyskania większej ekspresji.

paradoks

Twierdzenie zaskkakujaco sprzeczne z powsechnym przekonaniem często ujęte w formę aforyzmu.

oksymoron

Zestawienie dwóch wyrazów o przeciw- stawnych sensach:z. ich zderzenia powstaje nowa jakość znaczeniowa.

puenta

Wyraziste inieoczekiwane zakończenie utworu

inwersja szyk przestawny

Zmiana naturalnego szyku wyrazów, która ma na celu zwrócenie uwagi odbiorcy.

panegiryk

Utwór wysławiający jakąś osobe. Do konwencji gatunku należą przesadny zachwyt nnozenie pochlebstw. O wartości panegiryku przesądzają pomysłowość kunszt poetycki autora

koncept

Wyraźny oryginalny pomysł, na którym opiera sie utwór. Ma na celu zaskoczenie odbiorcy.

gradacja stopniowanie

Środek stylistyczny polegający na uszeregowaniu okresleń wedtug nasilania sie lub stabnięcia danej cechy.