Paremie- prezentacja nr 2

Regula est, quae rem, quae est breviter enarrat

regułą prawa jest to, co stan rzeczy krótko opisuje

Clara non sunt interpretanda

nie poddaje się jakiejkolwiek interpretacji tego, co jest jasne

Lex retro non agit

prawo nie działa wstecz

Lex posterior derogat legi priori

ustawa pózniejsza uchyla wcześniejszą

Cessante ratione legis, cessat et lex ipsa

Gdy ustaje przyczyna (sens) ustawy, ustaje (traci moc) i sama ustawa

Applicatio legis est vita regulae

aplikacja ustawy jest życiem reguły LUB stosowanie orawa jest życiem normy prawnej

Iura non in singulas personas, sed generaliter constituuntur

prawa ustanawia się nie dla poszczególnych osób, ale dla wszystkich

Non exemplis sed legibus iudicandum est

Należy orzekać na podstawie ustaw (praw), a nie na podstawie przykładów (wcześniejszych rozstrzygnięć)

Salus populi (publica; rei publicae) suprema lex

Zdrowie narodu jest najwyżsym prawem

Non omne quod licet honestum est

nie wszystko, co jest dozwolone jest uczciwe

Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur

Prawo narodów jest to prawo, którym posługuje się rodzaj ludzki

Optima est legum interpres consuetudo

Zwyczaj jest najlepszą wykładnią prawa

interverata consuetudo pro lege servatur

Utrwalony (dawny, wielokrotnie powtarzany) zwyczaj jest zachowywany jak prawo

Pacta tertiis nec nocent nec prosunt

umowy ani nie szkodzą, ani nie przynoszą korzyści stronom trzecim

pacta sunt servanda

umów należy dotrzymywać

Mater semper certa est, pater est quem nuptiae demonstrant

Matka jest zawsze pewna, ojcem jest ten, kogo wskazuje małżeństwo

adoptio naturam imitatur

adopcja naśladuje naturę

Quod ab initio vitiosum est, non potest tractu temporis convalescere

Co od samego początku jest wadliwe, nie może z upływem czasu (lub przez sam upływ czasu) zostać naprawione (uzdrowione)

Errantis voluntas nulla est

Kto działa pod wpływem błędu, ten nie wyraża woli

Dolus non praesumitur.

złego zamiaru się nie domniemuje

Accessio cedit principali

przyrost przypada temu, co główne” lub „rzecz przyłączona dzieli los rzeczy głównej

Fructus sine usu esse non potest

Nie można pobierać pożytków (owoców, dochodów) z rzeczy bez prawa jej używania

Fundus est omne quidquid solo tenetur

Grunt (nieruchomość) to wszystko, co jest trwale związane z ziemią (gruntem), łącznie z budynkami i roślinami

Nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet

Nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej prawa, niż sam posiada

Nemo sibi ipse causam possessionis mutare potest

nikt nie może sam sobie zmienić podstawy (tytułu) posiadania

Nulli res sua servit

nikt nie może mieć służebności na własnej rzeczy

possessor malae fidei ullo tempore non praescribit

posiadacz w złej wierze (nieuczciwy), niezależnie od upływu czasu, nie może zasiedzieć rzeczy

Prior tempore, potior iure

Pierwszy w czasie, lepszy w prawie

Res nullius cedit primo occupanti

rzecz niczyja przypada temu, kto pierwszy ją zawłaszczył (objął w posiadanie)

Separata esse debet possessio a proprietate

Posiadanie powinno być oddzielone od własności

Servitus servitutis esse non potest

Nie można ustanowić służebności na służebności

Servitus in faciendo consistere nequit

służebność co do zasady nie może polegać na pozytywnym działaniu (czynieniu) właściciela nieruchomości obciążonej

Servitutibus civiliter utendum est

Służebność należy wykonywać oględnie

Praedia debent esse vicina

służebności gruntowe powinny ustanawiane być na gruntach sąsiednich (w pobliżu)

Superficies solo cedit.

to, co jest na powierzchni, przypada gruntowi

Usucapio est adiectio dominii per continuationem possessionis temporis lege definiti

Zasiedzenie jest nabyciem własności przez nieprzerwane posiadanie rzeczy przez czas prawem określony

Ususfructus est ius alienis rebus utendi fruendi salva rerum substantia.

Użytkowanie (ususfructus) jest prawem używania cudzych rzeczy i pobierania z nich pożytków, z zachowaniem istoty (substancji) rzeczy

Habitatio morte finitur.

sluzebnosc mieszkania jest zakonczona wraz ze śmiercią

Pignoris causa est indivisa.

podstawa zastawu jest niepodzielna

In omnibus quidem, maxime tamen in iure aequitas spectanda est.

We wszystkim, a zwłaszcza w prawie, należy mieć na względzie słuszność

Obligatio est iuris vinculum quo necessitate adstringimur alicuius solvendae rei secundum nostrae civitatis iura.

Zobowiązanie jest węzłem prawnym, który zmusza nas do świadczenia czegoś (lub komuś) zgodnie z prawami naszego państwa

Impossibilium nulla obligatio est.

nie ma obowiązku wobec rzeczy niemożliwych do spełnienia

Nomina ipso iure divisa

wierzytelności dzielą się z mocy samego prawa

Mora debitoris perpetuat obligationem

Zwłoka dłużnika utrwala/przedłuża zobowiązanie

Dolus omnimodo puniatur

Podstęp/zły zamiar jest karany w każdym przypadku/zawsze

Vis maior est vis cui resisti non potest.

Siła wyższa to siła, której nie można się oprzeć

Pretium in numerata pecunia consistere debet.

cena powinna być wyrażona w pieniądzach (w konkretnej, wyliczonej kwocie pieniężnej)

Genus perire non potest

gatunek (rzeczy) nie ginie

Emptio tollit locatum.

sprzedaż nieruchomości znosi (kończy) najem

Ius civile vigilántibus scriptum est

Prawo cywilne pisane jest dla osób starannych (czuwających, uważnych)

Nec stultis solere succurri.

Prawo cywilne pisane jest dla osób uważnych (czuwających)

Nihil est aliud hereditas, quam successio in universum ius, quod defunctus habuerit.

Spadek nie jest niczym innym, jak wejściem w ogół praw, które posiadał zmarły

Hereditas viventis non datur

Nie ma dziedziczenia po żyjącym

Heredis institututio est testamenti

ustanowienie dziedzica (heredis institutio) jest istotą i fundamentem całego testamentu

Legatum est donatio testamento relicta.

Zapis (legat) jest darowizną pozostawioną (przez testatora) w testamencie

Ambulatoria est voluntas defuncti.

wola spadkodawcy może ulegać zmianom (jest zmienna) aż do chwili śmierci.

In testamentis plenius voluntates testantium interpretamur.

W testamentach najpełniej wykładamy wolę spadkodawców

Nemo iudex idoneus in propria causa.

Nikt nie jest odpowiednim sędzią we własnej sprawie

Nulla poena sine lege.

nie można ukarać osoby za czyn, który w chwili jego popełnienia nie był wyraźnie przewidziany w ustawie

Nullum crimen sine lege.

nie ma przestępstwa bez przepisu prawa

Nulla poena sine culpa.

nie ma kary bez winy

In dubio pro reo.

w razie wątpliwości na korzyść oskarżonego

Vim vi repellere licet.

Siłę wolno odeprzeć siłą

Cogitationis poenam nemo patitur.

nikt nie ponosi kary za myślenie

Actio autem nihil aliud est quam ius persequendi iudicio quod sibi debetur.

powództwo (action) nie jest niczym innym, jak prawem do dochodzenia sądowego tego, co komuś się należy

Si in ius vocat ito

Jeśli [ktoś] wzywa [cię] przed sąd, idź

Actor dicitur qui prius ad iudicium provocavit.

Powodem nazywany jest ten, kto pierwszy wszczął postępowanie

Actor sequitur forum rei

powód (actor) musi wytoczyć powództwo przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania pozwanego

Actor sequitur forum rei

powód (actor) musi wytoczyć powództwo przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania pozwanego

Reus est cuius de re agitur.

Pozwany (lub oskarżony) to ten, którego sprawa się toczy

Bis de eadem re agi non potest

Nie można procesować się (żądać rozstrzygnięcia) dwa razy w tej samej sprawie

Ei incumbit probatio, qui dicit, non qui negat.

ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto przeczy

Volenti non fit iniuria.

chcącemu nie dzieje się krzywda

Nullus idoneus testis in re sua intellegitur.

Nikt nie może być uznany za wiarygodnego świadka we własnej sprawie

Reus in exceptione actor est

pozwany, podnosząc zarzut procesowy (np. zarzut kompensaty, przedawnienia, rozliczenia), sam staje się w tym zakresie "powodem" i musi udowodnić prawdziwość swojego zarzutu

Res iudicata pro veritate accipitur.

rzecz osądzoną przyjmuje się za prawdę