Domanda  |
Risposta |
corruptissima re publica plurimae leges inizia ad imparare
|
|
im wieksze zepsucie w panstwie, tym liczniejsze ustawy
|
|
|
in legibus magis simplicitas quam difficultas placet inizia ad imparare
|
|
w ustawach lepsza jest prostota niz zawilosc
|
|
|
simplicitas legibus amica inizia ad imparare
|
|
prostota przyjaciolka ustaw
|
|
|
leges ab oknibus intellegi debent inizia ad imparare
|
|
ustawy powinny byc zrozumiale dla wszystkich
|
|
|
legem brevem esse oportet inizia ad imparare
|
|
ustawa powinna byc zwiezla
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
ustawa nie troszczy sie o drobiazgi
|
|
|
verba cum effectu acipienda inizia ad imparare
|
|
slowa nalezy rozumiec zgodnie z ich znaczeniem
|
|
|
ubi eadem legis ratio, ibi eadem legis dispositio inizia ad imparare
|
|
w takich samych okolicznosciach nalezy stosowac takie same rozwiazania prawne
|
|
|
clara non sunt interpretanda inizia ad imparare
|
|
to, co jasne, nie wymaga interpretacji
|
|
|
interpretatio cessat in claris inizia ad imparare
|
|
wykladnia konczy sie wtedy, gdy osiagamy jasnosc
|
|
|
eius est interpretari leges, cuius est condere inizia ad imparare
|
|
do interpretacji prawa upowazniony jest ten, kto je stanowi
|
|
|
apices iuris non sunt iura inizia ad imparare
|
|
sztuczki prawne nie stanowia prawa
|
|
|
lege non distinguente nec nostrum est distinguere inizia ad imparare
|
|
tam, gdzie ustawa nie rozroznia, nie nasza rzecza jest prowadzic rozroznienie
|
|
|
exceptio est strictissimae interpretationis inizia ad imparare
|
|
wyjatek powienien byc interpretowany scisle
|
|
|
expressio specialis omnem impedit extensionem inizia ad imparare
|
|
dokladne wyrazenie wyklucza wykladnie rozszerzajaca
|
|
|
exclusa censentur omnia, quae lex enumerando non inclusit inizia ad imparare
|
|
nalezy uznawac za wylaczone wszystko to, czego ustawa, wyliczajac, nie wylaczyla
|
|
|
interpretatio declarativa inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
|
|
|
interpretatio restrictiva inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
argument z systematyki ustawy
|
|
|
incivile nisi tota lege respecta una aliqua particula eius proposita iudicare vel respondere inizia ad imparare
|
|
nieprawidlowe jest wydawanie wyroku lub opinii prawnej bez uwzglednienia calosci ustawy, na podstawie jednego jej fundamentu
|
|
|
benignius leges interpretandae sunt quo voluntas earum conservetur inizia ad imparare
|
|
ustawy sa wtedy wlasciwiej interpretowane, gdy zachowuje sie ich ducha
|
|
|
sensum non verda spectamus inizia ad imparare
|
|
patrzymy na sens, nie na slowa
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
cel, sens ustawy (przyczyna wydania)
|
|
|
ratio legis est anima legis inizia ad imparare
|
|
cel ustawy jest duszą ustawy
|
|
|
lex superior derogat legi inferiori inizia ad imparare
|
|
|
|
|
lex superior derogat legi generali inizia ad imparare
|
|
|
|
|
lex posteriori legi priori inizia ad imparare
|
|
|
|
|
lex posteriori generalis non derogat legi posteriori speciali inizia ad imparare
|
|
pozniejsza ustawa ogolna nie uchyla wczesniejszej ustawy szczegolnej
|
|
|
cessante ratione legis, cessat ipsa lex inizia ad imparare
|
|
gdy ustaje przyczyna wydania ustawy, traci moc i sama ustawa
|
|
|
sensum, non verba spectamus inizia ad imparare
|
|
patrzymy na sens, nie na slowa
|
|
|
ex iniuria ius non oritur inizia ad imparare
|
|
z bezprawia (niesprawiedliwosci) nie powstaje prawo
|
|
|
nemo ex suo delicto meliorem suam conditionem facere potest inizia ad imparare
|
|
nikt nie moze polepszyc swojej sytuacji w nastepstwie wlasnego czynu bezprawnego
|
|
|
non ex regula ius sumatur sed lex iure quos est regula fiat inizia ad imparare
|
|
reguly nie tworza prawa, lecz sie z niego wywodza
|
|
|
applicatio est vita regulae inizia ad imparare
|
|
stosowanie prawa jest zyciem normy prawnej
|
|
|
iustitia non debet claudicare inizia ad imparare
|
|
sprawiedliwosc nie powinna kulec
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
rzym przemowil sprawa zakonczona
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
osadze wasza sprawiedliwosc
|
|
|
nemo est iudex in propria causa inizia ad imparare
|
|
nikt nie moze byc sedzia we wlasnej sprawie
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
niech bedzie wysluchana i druga strona
|
|
|
prius quam exaudias, ne iudices inizia ad imparare
|
|
zanim nie wysluchasz, nie sadz
|
|
|
erubescimus, cum sine lege loquimur inizia ad imparare
|
|
rumienimy sie kiedy mowimy bez ustawy
|
|
|
facta probantur, iura novit curia inizia ad imparare
|
|
fakty wymagaja udowodnienia, prawo zna sad
|
|
|
bonus iudex damnat improbanda, non odit inizia ad imparare
|
|
dobry sedzia karze wystepki, jednak bez nienawisci
|
|
|
boni iudicis est lites dirimere inizia ad imparare
|
|
dobrego sedziego cechuje umiejetnosc lagodzenia sporow
|
|
|
quod legibus omnissum est, non omnittetur religione iudicantis inizia ad imparare
|
|
co zostalo pominiete, niech nie umknie skrupulatnemu sedziemu
|
|
|
sapientis iudicis est semper cogitare, quid lex cogat inizia ad imparare
|
|
madry sedzia powinien zawsze rozwazac to, co nakazuje prawo
|
|
|
iudex non facile recedere debet inizia ad imparare
|
|
sedzia nie powinien latwo ustepowac
|
|
|
se damnat iudex, innocentem qui opprimit inizia ad imparare
|
|
samego siebie skazuje sedzia, ktory uciska niewinnego
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
jurysprudencja cnot; madrosc; odwaga; sprawiedliwosc; powsciagliwosc; czlowieczenstwo
|
|
|
