ogolne

Co bada socjologia?

Społeczeństwo, relacje między ludźmi oraz struktury społeczne. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Socjalizacja

Proces uczenia się norm, wartości i ról społecznych obowiązujących w danej kulturze. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Co to jest archetyp w psychologii jungowskiej?

Uniwersalny wzorzec obrazów i zachowań obecny w zbiorowej nieświadomości. Źródło: Carl Gustav Jung, Archetypy i symbole

zbiorowa nieświadomość

Warstwa psychiki wspólna wszystkim ludziom, zawierająca archetypy. Źródło: Carl Gustav Jung, Archetypy i symbole

Kto napisał książkę „Biegnąca z wilkami”?

Clarissa Pinkola Estés Źródło: Biegnąca z wilkami

Archetyp Wielkiej Matki

Symbol opieki, płodności i życia, ale także potencjalnej destrukcji. Źródło: Carl Gustav Jung, Archetypy i symbole

Co to jest perspektywa linearna?

Sposób przedstawiania przestrzeni w sztuce poprzez zbieganie się linii w punkcie zbiegu. Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Renesans

Epoka kulturowa odrodzenia zainteresowania antykiem w Europie (XIV–XVI w.). Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Kto jest autorem fresku „Stworzenie Adama”?

Michelangelo Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Co to jest kompozycja w sztuce?

Element przedstawienia, który oprócz znaczenia dosłownego ma znaczenie ukryte. Źródło: Władysław Tatarkiewicz, Dzieje sześciu pojęć

Symbol w sztuce

Element przedstawienia, który oprócz znaczenia dosłownego ma znaczenie ukryte. Źródło: Władysław Tatarkiewicz, Dzieje sześciu pojęć

Impresjonizm

Kierunek w malarstwie skupiający się na ulotnym wrażeniu światła i koloru. Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Postimpresjonizm

Kierunek w malarstwie rozwijający idee impresjonizmu, ale z większym naciskiem na formę i ekspresję. Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Archetyp bohatera

Wzorzec postaci przechodzącej próbę, przemianę i rozwój. Źródło: Carl Gustav Jung, Archetypy i symbole

Indywiduacja

Proces rozwoju psychicznego prowadzący do integracji różnych części osobowości. Źródło: Carl Gustav Jung, Archetypy i symbole

Co to jest kultura materialna?

Wszystkie fizyczne wytwory działalności człowieka. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Kultura niematerialna

Normy, wartości, język, religia i symbole obecne w społeczeństwie. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Kompozycja zamknięta

Układ elementów skupiony wewnątrz ram obrazu, tworzący wrażenie równowagi i pełni. Źródło: Władysław Tatarkiewicz, Dzieje sześciu pojęć

Co bada socjologia?

Nauka badająca społeczeństwo, relacje między ludźmi oraz struktury i instytucje społeczne. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Socjalizacja

Proces, w którym jednostka uczy się norm, wartości, języka i ról społecznych obowiązujących w danym społeczeństwie. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Normy społeczne

Zasady i oczekiwania regulujące zachowanie członków społeczeństwa. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Rola społeczna

Zestaw zachowań oczekiwanych od osoby zajmującej określoną pozycję w społeczeństwie. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Struktura społeczna

Układ relacji między instytucjami, grupami i jednostkami w społeczeństwie. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Instytucja społeczna

Utrwalony sposób organizacji życia społecznego (np. rodzina, szkoła, państwo). Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Kultura materialna

Wszystkie fizyczne wytwory działalności człowieka (np. budynki, narzędzia, dzieła sztuki). Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Kultura niematerialna

System wartości, norm, symboli, języka i przekonań funkcjonujących w społeczeństwie. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Grupa społeczna

Zbiorowość ludzi połączonych wspólnymi relacjami i poczuciem przynależności. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Status społeczny

Pozycja jednostki w strukturze społecznej związana z określonym prestiżem i rolami. Źródło: Anthony Giddens, Socjologia

Co to jest archetyp?

Uniwersalny wzorzec obrazów i zachowań obecny w zbiorowej nieświadomości. Źródło: Carl Gustav Jung, Archetypy i symbole

Zbiorowa nieświadomość

Warstwa psychiki wspólna wszystkim ludziom, zawierająca archetypy i pierwotne obrazy. Źródło: Carl Gustav Jung

Archetyp bohatera

Wzorzec postaci przechodzącej próbę, walkę i przemianę prowadzącą do rozwoju. Źródło: Carl Gustav Jung

Cień

Część psychiki zawierająca wypierane cechy osobowości i nieakceptowane impulsy. Źródło: Carl Gustav Jung

Archetyp Wielkiej Matki

Symbol opieki, życia i płodności, ale także potencjalnego zagrożenia i destrukcji. Źródło: Carl Gustav Jung

Persona

Społeczna „maska”, którą jednostka przyjmuje, aby funkcjonować w społeczeństwie. Źródło: Carl Gustav Jung

Animus

Męski aspekt psychiki kobiety w teorii Junga. Źródło: Carl Gustav Jung

Anima

Kobiecy aspekt psychiki mężczyzny w teorii Junga. Źródło: Carl Gustav Jung

Indywiduacja

Proces integracji różnych części psychiki prowadzący do pełni osobowości. Źródło: Carl Gustav Jung

Symbol w psychologii Junga

Obraz lub znak wyrażający treści nieświadomości. Źródło: Carl Gustav Jung

Renesans

Kierunek w sztuce XV–XVI w. inspirowany antykiem, charakteryzujący się harmonią kompozycji, realizmem postaci i stosowaniem perspektywy linearnej. Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Barok

Styl XVII w. charakteryzujący się dynamiką kompozycji, silnym kontrastem światła i cienia oraz dramatyczną ekspresją. Źródło: E. H. Gombrich

Klasycyzm

Kierunek odwołujący się do sztuki antycznej, ceniący harmonię, równowagę i klarowną kompozycję. Źródło: Władysław Tatarkiewicz

Romantyzm

Nurt w sztuce XIX w. podkreślający emocje, indywidualizm, wyobraźnię i tematykę natury lub historii. Źródło: E. H. Gombrich

Realizm

Kierunek przedstawiający codzienne życie i rzeczywistość bez idealizacji. Źródło: E. H. Gombrich

Ekspresjonizm

Kierunek w sztuce XX w., w którym deformacja formy i intensywny kolor służą wyrażeniu emocji artysty. Źródło: E. H. Gombrich

Kubizm

Kierunek zapoczątkowany przez Pablo Picasso i Georges Braque, polegający na rozbijaniu form na geometryczne bryły i przedstawianiu ich z wielu perspektyw jednocześnie. Źródło: E. H. Gombrich

Surrealizm

Kierunek w sztuce XX w. inspirowany psychoanalizą, ukazujący obrazy snu, podświadomości i irracjonalnych skojarzeń. Źródło: E. H. Gombrich

Co oznacza termin ikonografia w historii sztuki?

Dziedzina badająca tematykę i znaczenie przedstawień w dziełach sztuki, szczególnie symbole i motywy. Źródło: Erwin Panofsky, Studies in Iconology

Co oznacza termin ikonologia?

Metoda interpretacji dzieł sztuki polegająca na analizie ich głębszego znaczenia kulturowego i symbolicznego. Źródło: Erwin Panofsky, Studies in Iconology

Czym jest kontrapost w rzeźbie?

Sposób przedstawiania postaci stojącej z ciężarem ciała opartym na jednej nodze, co nadaje sylwetce naturalność i dynamikę. Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Co oznacza termin światłocień (chiaroscuro)?

Technika artystyczna polegająca na kontrastowym zestawianiu światła i cienia w celu modelowania formy. Źródło: E. H. Gombrich

Co to jest sfumato?

Technika malarska polegająca na miękkim przechodzeniu między tonami i zacieraniu konturów. Źródło: Leonardo da Vinci, pisma o malarstwie

Co oznacza termin kompozycja diagonalna?

Układ elementów obrazu oparty na przekątnej, wprowadzający dynamikę i ruch. Źródło: Władysław Tatarkiewicz, Dzieje sześciu pojęć

Co oznacza termin poliptyk?

Wieloczęściowy ołtarz lub obraz złożony z kilku paneli. Źródło: E. H. Gombrich

Czym jest tryptyk?

Dzieło składające się z trzech części, najczęściej centralnej i dwóch skrzydeł. Źródło: E. H. Gombrich

Co oznacza termin perspektywa powietrzna?

Sposób przedstawiania przestrzeni poprzez rozjaśnianie kolorów i zacieranie konturów w oddali. Źródło: Leonardo da Vinci

Co oznacza termin vanitas w sztuce?

Motyw przypominający o przemijaniu życia i marności dóbr ziemskich. Źródło: E. H. Gombrich

Kim jest „Dzika Kobieta” w książce Biegnąca z wilkami?

Archetypiczny obraz kobiecej natury symbolizujący instynkt, wolność i twórczą siłę. Źródło: Clarissa Pinkola Estés, Biegnąca z wilkami

Jaką funkcję pełnią baśnie i mity w książce Biegnąca z wilkami?

Służą jako opowieści przekazujące wiedzę o psychice i doświadczeniach kobiet. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Kim jest La Loba w książce Biegnąca z wilkami?

Postać z opowieści otwierającej książkę, zbierająca kości wilków i przywracająca je do życia poprzez śpiew. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Co symbolizują kości w opowieści o La Loba?

Najgłębszą istotę i prawdę o sobie, którą należy odnaleźć i ożywić. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Jaką funkcję pełni intuicja według Estés?

Jest podstawowym narzędziem orientacji w świecie i wyrazem instynktownej natury. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Co symbolizuje wilk w książce Biegnąca z wilkami?

Instynktowną naturę, wolność i pierwotną mądrość. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Dlaczego Estés używa opowieści ludowych?

Ponieważ przechowują one archetypiczne wzorce psychiczne i doświadczenia kobiet. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Co oznacza utrata „dzikiej natury” według Estés?

Oddzielenie kobiety od własnych instynktów, intuicji i kreatywności. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Jaki jest cel pracy z opowieściami w książce?

Odzyskanie kontaktu z instynktowną naturą i psychiczną równowagą. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Jaką rolę odgrywa śpiew w opowieści o La Loba?

Symbolizuje twórczą siłę zdolną przywrócić życie temu, co zostało utracone. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Co oznacza termin styl w historii sztuki?

Charakterystyczny sposób kształtowania formy, kompozycji i środków wyrazu w dziełach określonego artysty, epoki lub nurtu. Źródło: Władysław Tatarkiewicz, Dzieje sześciu pojęć

Czym jest perspektywa linearna?

System przedstawiania przestrzeni, w którym równoległe linie zbiegają się w jednym punkcie na horyzoncie. Źródło: E. H. Gombrich, O sztuce

Co oznacza termin fresk?

Technika malarska polegająca na nakładaniu farb wodnych na świeży, wilgotny tynk. Źródło: E. H. Gombrich

Czym jest tempera?

Technika malarska, w której pigment miesza się najczęściej z żółtkiem jajka jako spoiwem. Źródło: E. H. Gombrich

Co oznacza termin modelunek?

Sposób kształtowania formy poprzez światło, cień i gradację tonów. Źródło: Władysław Tatarkiewicz

Co oznacza termin faktura w sztuce?

Widoczna i odczuwalna powierzchnia dzieła wynikająca z użytej techniki i materiału. Źródło: Władysław Tatarkiewicz

Co oznacza termin kompozycja centralna?

Układ elementów obrazu skupiony wokół centralnego punktu kompozycji. Źródło: Władysław Tatarkiewicz

Co oznacza termin relief?

Forma rzeźby, w której przedstawienie jest częściowo wypukłe i związane z tłem. Źródło: E. H. Gombrich

Co oznacza termin monumentalizm w sztuce?

Cechę dzieła polegającą na dużej skali i podkreśleniu powagi lub trwałości przedstawienia. Źródło: Władysław Tatarkiewicz

Czym jest martwa natura w malarstwie?

Przedstawienie przedmiotów nieożywionych, np. owoców, naczyń lub kwiatów. Źródło: E. H. Gombrich

Czym jest pejzaż w malarstwie?

Przedstawienie krajobrazu naturalnego lub miejskiego jako głównego tematu obrazu. Źródło: E. H. Gombrich

Czym jest portret w sztuce?

Przedstawienie konkretnej osoby z uwzględnieniem jej wyglądu lub charakteru. Źródło: E. H. Gombrich

Czym jest alegoria w sztuce?

Przedstawienie pojęcia abstrakcyjnego poprzez obraz lub postać symbolicznie je reprezentującą. Źródło: Erwin Panofsky, Studies in Iconology

Co oznacza termin kanon proporcji w sztuce?

Zestaw zasad określających idealne proporcje ciała ludzkiego w sztuce. Źródło: Polykleitos

Czym jest kompozycja symetryczna?

Układ elementów obrazu oparty na równowadze względem osi symetrii. Źródło: Władysław Tatarkiewicz

Co symbolizuje wilczy instynkt w książce Biegnąca z wilkami?

Pierwotną intuicję, zdolność przetrwania i głęboką więź z własną naturą. Źródło: Clarissa Pinkola Estés, Biegnąca z wilkami

Dlaczego autorka porównuje kobiety do wilków?

Ponieważ podobnie jak wilki posiadają instynkt, intuicję i naturalną zdolność do życia w zgodzie z własną naturą. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Jaką funkcję pełni opowieść „La Loba”?

Jest metaforą odzyskiwania utraconych części własnej psychiki. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Jaką rolę odgrywa opowiadanie historii w książce?

Pomaga przekazywać wiedzę o psychice i doświadczeniu kobiet w formie symbolicznej. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Jaką przemianę opisuje baśń „Sinobrody” w książce Biegnąca z wilkami?

Proces rozpoznawania destrukcyjnych wzorców psychicznych i odzyskiwania własnej intuicji. Źródło: Clarissa Pinkola Estés, Biegnąca z wilkami

Jaką lekcję psychologiczną przedstawia baśń „La Loba”?

Odnajdywanie i ożywianie utraconych części własnej psychiki poprzez twórczość i pamięć. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Co symbolizuje baśń „Brzydkie kaczątko” w interpretacji Estés?

Proces odnajdywania własnej tożsamości i przynależności do właściwej wspólnoty. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Jaką przemianę opisuje baśń „Czerwona czapeczka/kapturek”?

Utratę instynktownej ostrożności oraz potrzebę odzyskania intuicji. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Co symbolizuje baśń „Szkieletowa kobieta”?

Proces akceptacji cyklu życia, miłości i śmierci w relacjach. Źródło: Clarissa Pinkola Estés

Co symbolizują kości w książce Biegnąca z wilkami?

Najgłębszą, niezniszczalną istotę psychiki. Źródło: Clarissa Pinkola Estés