Moja lekcja

Dlaczego Europejczycy organizowali wielkie wyprawy geograficzne?

Szukali morskiej drogi do Indii, przypraw, złota i nowych ziem; chcieli szerzyć chrześcijaństwo. Pomagały im nowe statki i przyrządy nawigacyjne.

Co odkrył Bartłomiej Dias?

W latach 1487–1488 opłynął południowy kraniec Afryki — Przylądek Dobrej Nadziei — i dotarł do Oceanu Indyjskiego.

Dokąd dotarł Vasco da Gama?

W latach 1497–1499 opłynął Afrykę i dotarł drogą morską do Kalikatu w Indiach.

Dokąd dotarł Krzysztof Kolumb?

W 1492 roku dopłynął z Hiszpanii do wysp Karaibskich. Sądził, że dotarł do Azji.

Jak przebiegła wyprawa Ferdynanda Magellana?

Wyprawa z lat 1519–1522 przepłynęła przez cieśninę Magellana i Ocean Spokojny. Magellan zginął na Filipinach w 1521 roku.

Jaką rolę odegrał Juan Sebastián Elcano?

Po śmierci Magellana przejął dowództwo i w 1522 roku wrócił do Hiszpanii, kończąc pierwszą wyprawę dookoła świata.

Co ustalił Amerigo Vespucci?

Badał wybrzeża Ameryki Południowej i uznał, że odkryte ziemie są nowym kontynentem. Nazwa „Ameryka” pochodzi od jego imienia.

Co postanowiono w traktacie w Tordesillas?

W 1494 roku podzielono strefy odkryć między Hiszpanię i Portugalię: ziemie na wschód od ustalonej linii przypadały Portugalii, a na zachód — Hiszpanii.

Jakie były skutki wielkich odkryć geograficznych?

Rozwój handlu i kolonii, napływ złota i srebra do Europy, wymiana roślin i zwierząt, wyniszczenie rdzennych mieszkańców oraz rozwój niewolnictwa.

Kim byli Majowie?

Tworzyli miasta-państwa w Ameryce Środkowej; znali pismo i opracowali kalendarz.

Kim byli Aztekowie?

Zbudowali imperium ze stolicą w Tenochtitlán; podbijali sąsiadów i pobierali daniny.

Kim byli Inkowie?

Stworzyli imperium w Andach ze stolicą w Cuzco; budowali drogi i tarasy uprawne.

Jak Cortés podbił Azteków?

Hernán Cortés przybył do Meksyku w 1519 roku. Z pomocą przeciwników Azteków zdobył Tenochtitlán w 1521 roku.

Jak Pizarro podbił Inków?

Francisco Pizarro pojmał władcę Atahualpę w 1532 roku, a następnie Hiszpanie zajęli Cuzco.

Co oznacza „dualizm gospodarczy”?

Podział na zachodnią Europę rozwijającą handel i rzemiosło oraz wschodnią, opartą głównie na rolnictwie i pańszczyźnie.

Czym była manufaktura?

Zakładem, w którym produkowano ręcznie, z podziałem pracy między pracowników.

Co to jest płodozmian?

Planowa zmiana roślin uprawianych na polu w kolejnych latach.

Czym była pańszczyzna?

Obowiązkową, nieodpłatną pracą chłopa na rzecz pana.

Co oznacza „gospodarka folwarczno-pańszczyźniana”?

System, w którym folwark produkował głównie na sprzedaż, a pracowali w nim chłopi odrabiający pańszczyznę.

Jakie grupy ludności żyły w koloniach Ameryki Łacińskiej?

Europejczycy, rdzenni mieszkańcy, Afrykanie oraz ludność mieszana: Metysi (Europejczycy i rdzenni mieszkańcy), Mulaci (Europejczycy i Afrykanie), Zambosi (Afrykanie i rdzenni mieszkańcy).

Jakie były przyczyny reformacji?

Krytyka bogactwa i nadużyć Kościoła, zwłaszcza sprzedaży odpustów; dążenie władców do uniezależnienia się od papieża i przejęcia majątków kościelnych.

Co zrobił Marcin Luter?

W 1517 roku ogłosił 95 tez krytykujących nadużycia Kościoła. Tłumaczył Biblię na niemiecki i zapoczątkował reformację.

Podaj cztery założenia luteranizmu.

Zbawienie przez wiarę; Biblia jako główne źródło wiary; dwa sakramenty — chrzest i Eucharystia; odrzucenie zwierzchnictwa papieża.

Czym zajmował się Jan Kalwin?

Rozwinął reformację w Genewie i zorganizował tam wspólnotę protestancką.

Podaj cztery założenia kalwinizmu.

Predestynacja; nadrzędność Biblii; proste nabożeństwa; uznawanie chrztu i Eucharystii.

Co postanowiono w pokoju w Augsburgu?

W 1555 roku uznano, że władca wybiera religię swojego państwa — katolicyzm albo luteranizm. Kalwinistów nie uwzględniono.

Co postanawiał edykt nantejski?

Wydany w 1598 roku przez Henryka IV, przyznał hugenotom we Francji ograniczoną wolność wyznania.

Co ustanowił akt supremacji?

W 1534 roku uznał Henryka VIII za głowę Kościoła angielskiego, niezależnego od papieża.

Czym różniły się wnętrza kościoła katolickiego i zboru protestanckiego?

Kościół katolicki miał zwykle obrazy i rzeźby, bogaty ołtarz, liczne ozdoby i dekoracje. Zbór protestancki był skromny, miał mniej wizerunków, a ważne miejsce zajmowała kazalnica i Biblia.

Czym była Noc św. Bartłomieja?

Masakrą hugenotów rozpoczętą w Paryżu w nocy z 23 na 24 sierpnia 1572 roku; mordy objęły też inne miasta Francji.

Dlaczego powstał Kościół anglikański?

Henryk VIII zerwał z papieżem, gdy papież nie zgodził się na unieważnienie jego małżeństwa. Król chciał też podporządkować sobie Kościół i jego majątek.

Jakie były cztery postanowienia soboru trydenckiego?

Utrzymano siedem sakramentów; uznano Biblię i tradycję Kościoła; potwierdzono znaczenie wiary i dobrych uczynków dla zbawienia; nakazano zakładać seminaria i lepiej kształcić duchownych.

Czym były Święta Inkwizycja i indeks ksiąg zakazanych?

Inkwizycja zwalczała herezje, a indeks zawierał książki, których katolicy nie mogli czytać bez zgody Kościoła.

przyczyna wojny religijnej w niderlandach

Przyczynami były podatki, ograniczanie samodzielności i prześladowanie protestantów przez Hiszpanię

Kto założył jezuitów, kiedy powstali i czym się zajmowali?

Założycielem był Ignacy Loyola. Zakon powstał w 1534 roku, a papież zatwierdził go w 1540 roku. Jezuici zakładali szkoły, prowadzili misje, nauczali i bronili katolicyzmu.

przebieg wojny w niderlandach

Powstanie wybuchło w 1566 roku; walczyli w nim gezowie, czyli niderlandzcy powstańcy, także gezowie morscy.

skutek wojny w niderlandach

Skutkiem była niepodległość północnych Niderlandów.