Moja lekcja

A verbis legis non est recedendum

należy trzymać się słów ustawy

Absentem in criminibus damnari non oportet

nieobecnego nie nalezy skazywać za przestępstwo

Affectus punitur, etsi non sequatur effectus

zamiar jest karany nawet wtedy, gdy zamierzony skutek nie nastapit

Ambulatoria enim est voluntas defuncti usque ad vitae supremum exitum

wola spadkodawcy może być zmieniona aż do jego śmierci

Apices iuris non sunt iura

sztuczki prawne nie stanowią prawa

Aplicatio est vita regulae

stosowaniwe (prawa) jest życiem normy prawnej

Argumenta non numeranda, sed ponderanda sunt

argumentów (dowodów) nie należy liczyć lecz ważyć.

Benignius leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur

ustawy wtedy są właściwiej interpretowane, gdy zachowuje się ich ducha.

Bis de adem ne sit actio

nie procesuje się dwa razy w tej samej sprawie.

Cessante ratione legis cessat ipsa lex

gdy ustaje przyczyna wydania ustawy, traci moc i sama ustawa.

Comparatio non est ratio

porównywanie nie jest dowodem; podobienstwo nie jest dowodem.

Contra principia negantem non est disputandum

z odrzucającym zasady nie ma dyskusji.

Corruptissima re publica plurimae leges

im większe zepsucie w panstwie, tym liczniejsze ustawy.

De maiore et minore non variant iura

prawa nie zmieniają się w zależności od większego lub mniejszego znaczenia osoby.

Dubitando ad veritatem venimus

przez wątpienie dochodzimy do prawdy.

Entia non sunt multiplicanda prater necessitatem

bytów nie należy mnożyć ponad konieczność

Expedit enim rei publicae, ne quis re sua male utatur

w interesie państwa leży, aby nikt nie używał źle swojej rzeczy.

Expedit rei publicae, ut finis sit litium

dla państwa korzystne jest, aby procesy nie trwały zbyt diugo.

Facientes et consentientes pari poena plectuntur

na sprawców i wspólników naklada się równą karę.

Facta probantur, iura novit curia

fakty wymagają udowodnienia, (a) prawo zna sad

Facultas probationum non est angustanda.

moźliwość dowodzenia nie może być ograniczana.

Fere libenter homines id, quod volunt, credunt.

ludzie ochoczo wierzą w to, w co chcieliby wierzyć.

Fiat iustitia, etiam si mundus pereat

niech stanie się sprawiedliwość, chocby mial zginąć świat

Frustra probatur quod probatum non relevat

próżny dowód, który nie odnosi się do sprawy, daremnym jest dowód, jeśli nie jest dowodem stosownym.

Graviore culpa gravior poena

im większa wina, tym surowsza kara.

Hereditas nihil aliud est, quam succesio in universum ius, quod defunctus habuerit

spadek jest wejsciem w ogót praw zmartego

Heres quandoque adeundo hereditatem iam tunc a morte successisse defuncto intellegitur

28. przyjmuje się, że spadkobierca wstąpił w prawa zmarłego już z chwilą śmierci, niezależnie od tego, kiedy objał spadek.

. Hominum causa omne ius constitutum sit -

fikcja nie wywiera skutków prawnych poza. przypadkiem, dla którego została ustanowiona

In medio stat veritas

prawda leży posrodku.

In quod interest, non solum ex damno dato, sed elam ex lucro cessante.

przy odszkodowaniu bierze się pod uwagę nie tylko szkodę wyrządzoną, lecz także utracony zysk

Iniuria ex eo dicta est, quod non iure fiat; omne enim quod non iure fit, iniuria fieri dicitur

34. bezprawie stąd bierze swą nazwę, że dzieje się coś niezgodnie z prawem; mówi się bowiem, iż wszystko, co dzieje się niezgodnie z prawem, staje się bezprawiem.

ludicis est ius dicere, non dare.

rzeczą sędziego jest orzekać, nie stanowić prawo

Lege non distinguente nec nostrum est distinguere

tam, gdzie ustawa nie rozróznia, nie nasza rzecza jest wprowadzać rozroznienie.

Leges ab omnibus intellegi debent

ustawy powinny być zrozumiałe dla wszystkich.

Multiplicata transgressione crescat poenae inflictio

przy powtórnym złamaniu prawa niech wzrasta wymiar kary

Nasciturus pro iam nato habetur quotiens de commodo eius quaeritur

dziecko poczęte uważa się za narodzone, jeżeli chodzi o jego korzyść

Nemo de domo sua extrahi debet

nikogo z własnego domu nie można zabierać silą.

Nullus describatur reus, priusquam convincatur

nikogo nie wolno uznawać za winnego przed skazaniem.

Occidit, qui non servat periturum, ubi potest

zabija, kto nie udziela pomocy tam, gdzie może

Pacta sunt servanda

umów należy dotrzymywać

Placuit in omnibus rebus pracipuam esse iustitiae aquitatisque quam stricti iuris rationem

we wszystkich sprawach zasada sprawiedliwości i słuszności powinna mieć pierwszeństwo nad zasadą ścisłego prawa.

Politia legibus, non leges politiae adaptandae

polityka powinna dopasowywać się do ustaw, a nie ustawy do polityki.

Possessor male fidei ullo tempore non prascribit

posiadacz w złej wierze bez względu na czas nie może zasiedzieć rzeczy.

Prior tempore potior iure.

kto lepszy co do czasu, ten lepszy co do prawa.

Qui mandat solvi, ipse videtur solvere

kto udziela zlecenia spelnienia świadczenia, tego uważa się, jakby sam swiadczył

Qui nimium probat, nihil probat

kto zbyt wiele dowodzi, nie dowodzi niczego

Qui statuit aliquid parte inaudita altera, aequum licet statuerit, haud aequus fuit

- kto wydaje wyrok bez wysłuchania drugiej strony, jest niesprawiedliwy, chociażby nawet wydał wyrok słuszny.

Quod erat demonstrandum

co bylo do udowodnienia

Rebus sic stantibus omnis promissio intellegitur

każde przyrzeczenie pojmowane jest jako obowiazujące w oznaczonych warunkach.

Res nullius cedit primo occupanti

rzecz niczyja przypada temu, kto pierwszy ją zawłaszczyl.

Reus non tenetur loqui contra se

oskarżony nie jest zobowiązany zeznawać przeciw sobie.

Sapiens nihil afirmat, quod non probat

mądry człowiek nie twierdzi niczego, czego nie zdołałby dowiesć.

Sapientis est mutare consilium

Mądry potrafi zmienić zdanie

Separata esse debet possessio a proprietate

Posiadanie musi być oddzielone od własności

Servitus in faciendo consistere nequit

Służebność nie może polegać na działaniu

Si unus solvat, omnes liberantur

Jeśli jeden zapłaci, wszyscy są zwolnieni

Usucapio est adiectio dominii per continuationem possessionis tempore lege definiti

Zasiedzenie to nabycie własności przez długotrwałe posiadanie przez czas określony w ustawie

Verba cum effectu accipienda

Słowa należy rozumieć tak, by wywoływały skutek

Veritas est adaequatio rei et intellectus

Prawda to zgodność rzeczy z rozumem

Vitia aperta non praestantur

Za jawne wady się nie odpowiada