mniejszości bliskiego wschodu

Samarytanie

Nie uważają się za żydów, lecz izraelitów. Język Samarytański, hebrajski i aramejski, a na codzień arabski. Uznają tylko pięcioksiąg (Tora) Centrum kultu jest góra Gerizim. Ścisłe przestrzeganie szabatu i czystości rytualnej.

Beta Israel (falasze)

Ge'ez liturgia amharski i tigrinia na codzień, Przez wieki izolowani, wyznawali biblijną formę judaimzu bez znajomości Talmudu. Ich święta księga to Orit(pięcioksiąg)

Karaimi

Karaimi bliskowschodni i krymsko-karaccy, Sola Scriptura odrzucają Talmud, uznają wyłącznie tekst Tanach (Stary Testament). Każdy wierny ma prawo do własnej interpretacji pisma. Język karaimski

Mandajczycy

Czczą Jana chrzciela, pochodzenie Mezopotamia, język mandajski, gnostycyzm walka świata światła z ciemnością, wielokrotne chrzty w rzece. Święta księga Ginza Rba

Zaratriuszianie

Zaratusztra reformator dawnych wierzeń irańskich dualizm moralny walka dobra ahura mazdy ze złem aryman wywarli ogromny wpływ na abrahamowe religie koncepcja nieba i sądu ostatecznego

Sobór Efez (4310

Potępienie nestorianizmu (Chrystus jako dwie odzielne osoby) Powstanie kościoła wschodu

Sobór Chalcedon (451)

przyjęcie dogmatu o dwóch naturach chrystusa (boskiej i ludzkiej) w jednej ososbie. Odrzucenie przez koptów, Syryjczyków i Ormian chalcedonu (chrześcijaństwo przedchalcedońskie) co doprowadziło do trwałego rozłamu

Koptowie

Św Marek Ewangelista, język koptyjski, Szenuda III, Cyryl Wielki, kultura koptyyjska słynie z monastyzyzmu i sztuki ikonograficznej

Chrześcijanie syryjscy

Syryjski kościół ortodoksyjny(jakobici) oraz asyryjski kościół wschodu(nestorianie) aramejski język, Efrem Syryjczyk, Pośrednicy w przekazywaniu nauki greckiej Arabom i europie

Ormianie

Kościół narodowy (postolski kościół ormiański) pierwszy naród przyjął chrześcijaństwo, Grzegorz Oświeciciel, Kosmitas, chacikiary arkitektura kościelna i krzyże kamienne

Bahaici

Persja, wyłonili się z babizmu, założyciel Bahaullah, jedność Boga, jedność religii (wszyscy prorocy głosili to samo) i jedność ludzkości. Dążenie do światowego pokoju i równości płci

Jazydzi

Wywodzą się z tradycji kurdyjskiej z wpływami zaratriuszianizmu i islamu, Kult anioła pawia (Melek Taus). Wiara w reinkarnacje, brak pojęcia piekła i grzechu pierworodnego. Religia endogamiczna (nie można na nią przejść) Lalisz Irak

Druzowie

XI w Egipt (wyłonili się z izmailizmu). Grupa zamknięta, nie przyjmują konwertytów, reinkarnacja, siedem przykazań (m. in prawdomówność wobec wyznawców, doktryna taqyiya (ukrywanie wiary) Silna pozycja w libanie i Izraelu

Alawici

Mezopotoamia Syria, odłam szyizmu, Wiara w inkarnacje boskości Alego, elementy gnostyckie i chrześcijańskie (święta bożego narodzenia), wiara ezoteryczna(ukryta przed niewtajemniczonymi) mniejszość w Syrii