makroekonomia

Co jest źródłem bogactwa wg fizjokratów?

Wyłącznie ziemia (rolnictwo, górnictwo). Tylko te działy tworzą nadwyżkę („czysty produkt”).

Kogo fizjokraci zaliczali do „klasy jałowej”?

Przedstawicieli przemysłu i handlu, ponieważ uważano, że jedynie przetwarzają materię, a nie tworzą nowej wartości.

Wymień 3 cechy homo economicus (wg Adama Smitha).

1. Egoizm (własny interes), 2. Racjonalność (kalkulacja zysków/strat), 3. Skłonność do wymiany.

Na czym polega Prawo rynków Say’a?

Podaż sama stwarza dla siebie popyt” – produkcja generuje dochody wystarczające do wykupienia towarów, co zapobiega trwałym kryzysom nadprodukcji.

Jaką rolę przypisywał państwu J.M. Keynes?

Państwo powinno aktywnie pobudzać popyt (wydatki, inwestycje), aby zapewnić pełne zatrudnienie, ponieważ sam rynek nie zawsze dąży do równowagi.

Definicja środków produkcji.

Materialne czynniki niezbędne do wytwarzania dóbr i usług (ziemia, praca, kapitał).

Wymień 4 cechy rynku doskonałego.

1. Rozproszenie (wielu sprzedawców), 2. Przejrzystość informacji, 3. Brak barier wejścia, 4. Jednorodność produktów.

Co to jest monopol?

Sytuacja, w której jeden podmiot zaspokaja cały popyt na dany produkt, samodzielnie ustalając cenę.

Czym różni się rozwój gospodarczy od wzrostu gospodarczego?

Wzrost to tylko zmiany ilościowe (PKB), a rozwój obejmuje też zmiany jakościowe (struktura gospodarki, poziom życia, edukacja).

Co jest motorem rozwoju wg J. Schumpetera?

Innowacje wprowadzane przez przedsiębiorców („twórcza destrukcja”)

Na czym polega koncepcja „decoupling” (gospodarka niskoemisyjna)?

Na uniezależnieniu wzrostu gospodarczego od zużycia zasobów naturalnych i degradacji środowiska.

Ile trwają i z czym są związane cykle Kuznetsa?

Trwają 15–23 lata; związane są z aktywnością budowlaną, migracjami i zmianami demograficznymi.

Opisz dwie fazy modelu wzrostu Schumpetera

1. Faza wzrostu (fala innowacji przyspiesza rozwój), 2. Faza dostosowawcza/stagnacji (gospodarka dostosowuje się po wyczerpaniu impulsu).

Wymień 5 funkcje pieniądza.

1. Środek wymiany, 2. Jednostka obrachunkowa, 3. Środek płatniczy, 4. Środek przechowywania wartości (tezauryzacji). 5. prawny srodek platnicxy

Od czego zależy popyt na pieniądz wg krzywej popytu

Od stopy procentowej (odwrotna zależność – im wyższa stopa, tym mniejszy popyt na gotówkę) oraz od dochodu.

Kiedy powstał Bank Polski SA (II RP) i w ramach czyjej reformy?

W 1924 roku, w ramach reformy Władysława Grabskiego

Jakie są główne zadania Rady Polityki Pieniężnej (RPP)?

Ustalanie stóp procentowych NBP, ustalanie stopy rezerwy obowiązkowej, zatwierdzanie planu finansowego NBP.

Jaki jest cel rezerwy obowiązkowej?

Łagodzenie wahań płynności w sektorze bankowym i ograniczanie nadpłynności (wpływanie na podaż pieniądza).

Czym różni się opłata od podatku?

Opłata jest odpłatna – w zamian za nią otrzymuje się konkretne świadczenie wzajemne od państwa (np. dokument), a podatek jest bezzwrotny bez bezpośredniego świadczenia.

Co to jest stawka podatkowa efektywna?

Rzeczywisty procent dochodu, jaki stanowi zapłacony podatek (po uwzględnieniu ulg i odliczeń).

Zdefiniuj obowiązek podatkowy.

Nieskonkretyzowana powinność świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia (np. uzyskaniem dochodu).

Czym jest zobowiązanie podatkowe?

Konkretną kwotą podatku do zapłaty wynikającą z przekształcenia obowiązku podatkowego.

Co to jest CPI?

Wskaźnik zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych (Consumer Price Index), służący do mierzenia inflacji.

Kto był głównym przedstawicielem fizjokratyzmu i twórcą Tablicy Ekonomicznej?

Francois Quesnay.

Co oznacza pojęcie "fizjokratyzm" w dosłownym tłumaczeniu?

Panowanie nad naturą (lub władza natury).

Co kieruje działaniami homo economicus i przyczynia się do dobrobytu społecznego?

"Niewidzialna ręka rynku".

Wymień klasyczne czynniki produkcji (zgodnie z ekonomią klasyczną).

Ziemia, praca i kapitał.

Kto jest właścicielem środków produkcji w systemie komunistycznym/socjalistycznym?

Są one uspołecznione (własność państwowa lub spółdzielcza).

Do czego dąży system socjalistyczny w sferze społecznej?

Do egalitaryzmu i bezklasowego społeczeństwa.

Co reguluje procesy gospodarcze w kapitalizmie?

Rynek

Na jakiej podstawie uczestnicy rynku doskonałego podejmują decyzje?

Wyłącznie w oparciu o sygnały rynkowe (cenę).

Czy w rynku doskonałym istnieją bariery wejścia?

Nie, panuje swoboda rozpoczynania i kończenia działalności.

Kiedy sformułowano Prawo rynków Say'a?

W 1814 roku.

Jaki jest pogląd J.S. Milla na źródło popytu na towary?

Środkami zapłaty za towary są inne towary (zwiększenie produkcji zwiększa siłę nabywczą).

Co składa się na "efektywny popyt" wg Keynesa?

Konsumpcja + Inwestycje.

Co dzieje się w gospodarce wg Prawa Say'a w kwestii kryzysów?

Nie mogą występować trwałe kryzysy nadprodukcji.

Do czego dąży UE w ramach koncepcji gospodarki niskoemisyjnej?

Do osiągnięcia neutralności klimatycznej.

Jaki jest skutek każdej fali innowacji ("procesu Schumpetera") dla gospodarki?

Podniesienie gospodarki na wyższy poziom bogactwa.

Która funkcja pieniądza pozwala wyeliminować handel wymienny (barter)?

Środek wymiany (cyrkulacji).

Która funkcja pieniądza służy do regulowania zobowiązań odroczonych (np. spłata kredytu)?

Środek płatniczy.

Która funkcja pieniądza służy jako miernik wartości towarów?

Jednostka obrachunkowa.

Jakie monety (poza obiegowymi) emituje NBP?

Monety okolicznościowe i kolekcjonerskie (np. złote i srebrne).

Od czego zależy popyt transakcyjny i ostrożnościowy na pieniądz (L_1)?

Od poziomu dochodu (Y).

Jaki bank funkcjonował na ziemiach polskich pod okupacją podczas II WŚ?

Bank Emisyjny w Polsce.

Kto był inicjatorem powstania Banku Polskiego w 1828 roku (Królestwo Polskie)?

F.K. Drucki-Lubecki.

Jaki bank zlikwidowano w 1951 roku?

Przedwojenny Bank Polski SA.

Od czego zależy udział kraju (klucz kapitałowy) w Europejskim Banku Centralnym?

Od udziału w ludności i PKB Unii Europejskiej.

Ile kapitału wpłacają do EBC banki spoza strefy euro (np. NBP)?

Niewielki procent (ok. 3,75%) na koszty operacyjne.

Co to jest stawka podatkowa ustawowa?

Stawka określona bezpośrednio w ustawie (np. 12%, 32%).

Kiedy obowiązek podatkowy przekształca się w zobowiązanie podatkowe?

W momencie ustalonym przez prawo (np. koniec roku, doręczenie decyzji).

Jakie hasło wiąże się z fizjokratami i wolnością gospodarczą?

Laissez faire (pozwólcie czynić).

Jakie jest stanowisko J.S. Milla wobec nadprodukcji?

Uważał, że nie może zabraknąć popytu, bo "środkami zapłaty za towary są inne towary" (produkcja tworzy siłę nabywczą).

Kto według Schumpetera jest motorem napędowym gospodarki (zamiast akumulacji kapitału)?

Przedsiębiorca-innowator.

Z jakimi długimi cyklami koniunkturalnymi wiązana jest unijna koncepcja Zielonego Ładu?

Z cyklami Kondratiewa.

Co przesuwa krzywą popytu na pieniądz w prawo?

Wzrost dochodu (ludzie potrzebują więcej gotówki na transakcje).

Jaki organ zatwierdza plan finansowy NBP i sprawozdanie z działalności?

Rada Polityki Pieniężnej (RPP).

Co stało się w 1951 roku w polskiej bankowości?

Zlikwidowano przedwojenny Bank Polski SA (zastąpiony w pełni przez NBP).

Czym charakteryzują się produkty na rynku doskonałym?

Są jednorodne (identyczne w oczach nabywców, brak marek).

Co oznacza, że pieniądz jest "prawnym środkiem płatniczym"?

Istnieje nakaz jego akceptacji przy regulowaniu zobowiązań na danym obszarze.

Jak definiowana jest "stawka ustawowa" podatku?

Jest to wysokość podatku określona wprost w ustawie (np. 12%, 32%).

Czy rynek doskonały występuje często w praktyce?

Nie, jest to model teoretyczny, rzadko spotykany (np. niektóre rynki rolne).

Jaka jest rola pracy w fizjokratyzmie?

Jest niezbędna, ale sama w sobie nie tworzy nadwyżki – robi to ziemia.