Lalka - Bolesław Prus

Bolesław Prus - Biografia autora

Bolesław Prus (1847–1912) – pisarz i publicysta pozytywizmu. Uczestnik powstania styczniowego. Autor Lalki, Faraona i nowel społecznych. Propagował pracę u podstaw, realizm i analizę problemów społecznych.

Geneza utworu

Geneza „Lalki” Bolesława Prusa: powieść powstawała w latach 1887–1889 i była drukowana w odcinkach w „Kurierze Codziennym”. Prus ukazał obraz społeczeństwa Warszawy, analizując konflikty klasowe, miłość i kryzys ideałów pozytywizmu.

Wyjaśnienie tytułu

Tytuł ma znaczenie symboliczne – nawiązuje do lalki jako przedmiotu (epizod z procesem o lalkę) oraz do ludzi traktowanych jak marionetki w rękach losu i społeczeństwa. Symbolizuje też iluzję uczuć i fałsz relacji międzyludzkich.

O czym jest książka? cz. 1

to powieść o losach Stanisława Wokulskiego, kupca zakochanego w arystokratce Izabeli Łęckiej. Ukazuje obraz społeczeństwa Warszawy, konflikty między arystokracją a mieszczaństwem, problem pracy,

O czym jest książka? cz. 2

nauki i postępu oraz rozczarowanie ideałami i niespełnioną miłość głównego bohatera.

Czas I miejsce akcji

Czas i miejsce akcji „Lalki”: Akcja toczy się w latach 1878–1879, głównie w Warszawie. Pojawiają się też epizody w Paryżu, Zasławku i Skierniewicach. Miasto stanowi realistyczne tło wydarzeń i obraz społeczeństwa pozytywistycznego.

Bohaterowie cz. 1

1. Stanisław Wokulski – przedsiębiorca, idealista rozdarty między pozytywizmem a romantyczną miłością. 2. Izabela Łęcka – arystokratka, piękna, lecz egoistyczna i próżna. 3. Ignacy Rzecki – subiekt, przyjaciel Wokulskiego, idealista i pamiętnikarz.

Bohaterowie cz. 2

4. Tomasz Łęcki – ojciec Izabeli, zubożały arystokrata. 5. Julian Ochocki – naukowiec, pasjonat postępu i wynalazków. 6. Helena Stawska – uczciwa, pracowita kobieta, symbol pozytywistycznych wartości.

Bohaterowie cz. 3

7. Prezesowa Zasławska – mądra arystokratka, życzliwa Wokulskiemu. 8. Kazimierz Starski – lekkoduch i uwodziciel.

Plan wydarzeń cz. 1

1. Powrót Wokulskiego do Warszawy po pobycie na wojnie i w Paryżu, adaptacja do życia w mieście. 2. Rozwój działalności handlowej – Wokulski inwestuje w sklep i interesy, zdobywa majątek.

Plan wydarzen cz. 2

3. Zakochanie w Izabeli Łęckiej – Wokulski próbuje zdobyć jej serce, stara się o względy arystokratki. 4. Konflikty społeczne i obyczajowe – starcia arystokracji z mieszczaństwem, opis życia codziennego, pracy i postępu.

Plan wydarzeń cz. 3

5. Intrygi i problemy finansowe – Wokulski angażuje się w polityczne i handlowe spory, doświadcza zdrady i zawodów. 6. Rozczarowanie miłością i ideałami – Izabela odrzuca uczucia, bohater mierzy się z samotnością.

Plan wydarzeń cz. 4

7. Losy bohaterów drugoplanowych – Rzecki, Łęccy, Ochocki, przedstawienie ich decyzji i życia codziennego. 8. Refleksja i zakończenie – Wokulski znika z Warszawy, ukazanie przemijania, moralnych i społecznych konsekwencji działań.

Problematyka cz. 1

1. Miłość i rozczarowanie uczuciowe – Wokulski kocha Izabelę Łęcką, ale jego uczucia nie są odwzajemnione. 2. Konflikt klasowy – starcia arystokracji z mieszczaństwem, różnice społeczne i materialne.

Problematyka cz. 2

3. Izolacja jednostki – Wokulski, mimo sukcesów, czuje się samotny i niezrozumiany. 4. Problemy moralne i etyczne – walka między ideałami pozytywizmu a osobistymi ambicjami.

Problematyka 3

5. Rozwój gospodarczy i przeszkody – trudności w interesach, intrygi, zdrady i korupcja. 6. Problemy społeczne – bieda, wyzysk, nierówności i brak równych szans w społeczeństwie.

Gatunek I budowa utworu

Gatunek i budowa „Lalki”: powieść realistyczna w formie epickiej, podzielona na części i rozdziały. Łączy narrację opisową, dialogi, monologi bohaterów i listy, ukazując życie społeczne, psychologię postaci oraz konflikty klasowe i moralne.

Motywy cz. 1

1. Miłość – uczucia Wokulskiego do Izabeli, rozczarowanie i niemożność spełnienia marzeń sercowych. 2. Patriotyzm – dążenie bohatera do dobra narodu i pracy u podstaw w duchu pozytywizmu.

Motywy cz. 2

2. Społeczeństwo – obraz warszawskiego życia, konfliktów klasowych i przemian społecznych. 3. Arystokracja – przedstawiona jako próżna, egoistyczna, oderwana od rzeczywistości i pracy.

Motywy cz. 3

5.Żydzi – symbol przedsiębiorczości i pozytywistycznego pragmatyzmu w biznesie. 6. Kobieta – różne role: Izabela – próżność i egoizm, Helena – pracowitość i moralność. 7. Miasto – Warszawa jako realistyczne tło życia społecznego, handlu i obyczajów.

Motywy cz. 4

8. Pieniądze – symbol władzy, sukcesu i społecznych nierówności, motyw ambicji i działań bohaterów.

Przykładowe tematy wypracowań maturalnych

1. opinie o problemach społeczeństwa polskiego 2. Wzorce romantyczne i pozytywistgczne, które sprawdzają się lepiej? 3Powstania w literaturze Polskiej 4Miłość jako siła sprawczą w ludzkim życiu 5. Motyw miasta w literaturze 6. Wzorzec kobiet w lit.