|
Domanda |
Risposta |
|
actio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
actiones mutuae inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
actiones perpetuae inizia ad imparare
|
|
powództwa wieczyste, które nie ulegają przedawnieniu
|
|
|
|
actiones praeiudiciales inizia ad imparare
|
|
powództwa zmierzające do wstępnego ustalenia prawa lub stosunku prawnego jako istotnej okoliczności dla rozstrzygnięcia zasadniczej kwestii
|
|
|
|
actiones temporales inizia ad imparare
|
|
powództwa czasowe ulegające przedawnieniu
|
|
|
|
actor inizia ad imparare
|
|
powód w procesie cywilnym; oskarżyciel w procesie karnym
|
|
|
|
appellatio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
appellatio in devolutivo inizia ad imparare
|
|
apelacja bez jednoczesnego zawieszenia wyroku instancji niższej
|
|
|
|
appellatio in suspensivo inizia ad imparare
|
|
apelacja przy jednoczesnym zawieszeniu skutków wyroku
|
|
|
|
advocatus inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
advocatus diaboli inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
compromissum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
contumatio inizia ad imparare
|
|
niestawiennictwo na rozprawie sądowej
|
|
|
|
exceptio inizia ad imparare
|
|
zarzut procesowy pozwanego przeciw skardze powoda
|
|
|
|
exception plurium concubentium inizia ad imparare
|
|
zarzut pozwanego o ojcostwo, że matka dziecka utrzymywała w czasie jego poczęcia stosunki płciowe także z innym mężczyzną
|
|
|
|
exceptio praescriptionis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
exceptio rei iudicatae inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
exceptiones dilatoriae (temporales) inizia ad imparare
|
|
zarzuty oddalające skargę powoda na pewien czas
|
|
|
|
exceptiones peremptoriae (perpetuae) inizia ad imparare
|
|
zarzuty oddalające skargę powoda na zawsze
|
|
|
|
forum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
forum competens inizia ad imparare
|
|
sąd właściwy do rozpoznania sprawy
|
|
|
|
forum contractus inizia ad imparare
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce zawarcia umowy
|
|
|
|
forum conventionale (prorogatum) inizia ad imparare
|
|
sąd zgodnie wybrany przez strony
|
|
|
|
forum delicti commissi inizia ad imparare
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce popełnienia przestępstwa
|
|
|
|
forum domicilii inizia ad imparare
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego
|
|
|
|
forum negotiationis (administrationis) inizia ad imparare
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce prowadzenia spraw przedsiębiorstwa
|
|
|
|
forum rei sitae inizia ad imparare
|
|
sąd właściwy ze względu na miejsce położenia rzeczy
|
|
|
|
indefensus inizia ad imparare
|
|
pozwany, który nie podjął sporu lub się nie bronił
|
|
|
|
lis inizia ad imparare
|
|
spór, sprawa sądowa, proces
|
|
|
|
iudex inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
iudex compromissarius inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
iudex corruptus inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
iudex criminalis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
iudex inhabilis inizia ad imparare
|
|
sędzia wyłączony od orzekania na podstawie przepisu prawa
|
|
|
|
iudex suspectus inizia ad imparare
|
|
sędzia podejrzany o stronniczość
|
|
|
|
iudicium inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
iurisdictio inizia ad imparare
|
|
władza sądownicza, wymiar sprawiedliwości, jurysdykcja
|
|
|
|
iurisdictio alta; (bassa) inizia ad imparare
|
|
jurysdykcja wyższa; (niższa)
|
|
|
|
probatio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
probatio accusationis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
onus probandi inizia ad imparare
|
|
ciężar przeprowadzenia dowodu w procesie
|
|
|
|
poena inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
poena capitalis inizia ad imparare
|
|
kara śmierci (inne określenia: poena capitis; colli; mortis; sanguinis; trans hominem; gladii – przez ścięcie mieczem)
|
|
|
|
poena conventionalis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
poena nummaria (pecuniaria) inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
praescriptio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
praesumptio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
praesumptio facti inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
praesumptio iuris inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
praesumptio iuris ac de iure inizia ad imparare
|
|
domniemanie prawne niewzruszalne
|
|
|
|
praesumptio iuris tantum inizia ad imparare
|
|
domniemanie prawne wzruszalne
|
|
|
|
praesumptio legis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
reformatio in peius inizia ad imparare
|
|
zmiana na niekorzyść oskarżonego
|
|
|
|
restitutio in integrum inizia ad imparare
|
|
przywrócenie poprzedniego stanu prawnego
|
|
|
|
reus inizia ad imparare
|
|
pozwany w procesie cywilnym; oskarżony o przestępstwo w procesie karnym
|
|
|
|
testis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
testis auritus inizia ad imparare
|
|
świadek, który słyszał na własne uszy
|
|
|
|
testes ex auditu inizia ad imparare
|
|
świadkowie, którzy znają sprawę ze słyszenia
|
|
|
|
testes ex visu (oculares) inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
testes idonei inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
testes iniqui inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
examinare testes inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
Actor sequitur forum rei inizia ad imparare
|
|
Powód idzie za pozwanym; dla powoda właściwym jest sąd pozwanego
|
|
|
|
Argumenta non numeranda, sed ponderanda sunt inizia ad imparare
|
|
Dowody należy ważyć, a nie liczyć
|
|
|
|
Audiatur et altera pars inizia ad imparare
|
|
Niech będzie wysłuchana i druga strona
|
|
|
|
Bis de eadem re agere non licet inizia ad imparare
|
|
Nie wolno procesować się dwa razy w tej samej sprawie
|
|
|
|
Confessus pro iudicato est inizia ad imparare
|
|
Ten, kto się przyznał, uważany jest za zasądzonego
|
|
|
|
Ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat inizia ad imparare
|
|
Ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie na tym, kto przeczy
|
|
|
|
In dubio pro reo inizia ad imparare
|
|
W razie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść oskarżonego
|
|
|
|
Negantis probatio nulla est inizia ad imparare
|
|
Zaprzeczenie nie jest żadnym dowodem
|
|
|
|
Nemo iudex idoneus in propria causa inizia ad imparare
|
|
Nikt nie jest odpowiednim sędzią we własnej sprawie
|
|
|
|
Qui accusare volunt, probationes habere debent inizia ad imparare
|
|
Ci, którzy chcą oskarżać, powinni mieć dowody
|
|
|
|
Res iudicata pro veritate accipitur inizia ad imparare
|
|
Rzecz osądzoną przyjmuje się za prawdę
|
|
|
|
Reus in exceptione actor est inizia ad imparare
|
|
W przypadku podniesienia zarzutu procesowego pozwany staje się powodem
|
|
|
|
Sententia ius facit inter partes inizia ad imparare
|
|
Wyrok tworzy stan prawny między stronami
|
|
|
|
Si in ius vocat, ito inizia ad imparare
|
|
Jeśli ktoś pozywa [ciebie] do sądu, idź
|
|
|
|
Testis unus, testis nullus inizia ad imparare
|
|
Jeden świadek, to żaden świadek
|
|
|
|
furtum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
animus furandi inizia ad imparare
|
|
zamiar dokonania kradzieży
|
|
|
|
occidio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
animus occidendi inizia ad imparare
|
|
zamiar dokonania zabójstwa
|
|
|
|
causa criminalis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
carcer inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
crimen inizia ad imparare
|
|
zbrodnia, przestępstwo przeciw interesom społeczeństwa
|
|
|
|
captare criminis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
crimen continuum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
crimen falsi inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
crimen repetitum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
dolus directus inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
dolus eventualis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
poena inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
exigere poenam inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
condemnare poenam inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
reddere poenam inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
solutio poenae inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
error in puniendo inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
impunitas inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in situ criminis inizia ad imparare
|
|
w miejscu popełnienia zbrodni
|
|
|
|
instrumenta sceleris inizia ad imparare
|
|
przedmioty służące do popełnienia przestępstwa
|
|
|
|
ius puniendi inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
persona suspecta inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
tormenta inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
venia primum deliquenti inizia ad imparare
|
|
przebaczenie przestępcy, który pierwszy raz złamał prawo
|
|
|
|
Absentem in criminibus damnari non oportet inizia ad imparare
|
|
Nie należy skazywać za przestępstwo nieobecnego
|
|
|
|
Crimina morte extinguntur inizia ad imparare
|
|
Przestępstwa wygasają wraz ze śmiercią sprawcy
|
|
|
|
Fere in omnibus poenalibus iudiciis et aetati et imprudentiae succuritur inizia ad imparare
|
|
Niemal we wszystkich procesach karnych uwzględnia się tak wiek, jak i brak doświadczenia
|
|
|
|
Fraus sine poena esse potest, poena sine fraude esse non potest inizia ad imparare
|
|
Występek może być bez kary, kara nie może być bez występku
|
|
|
|
Fur est qui dolo malo rem alienam contrectat inizia ad imparare
|
|
Złodziejem jest ten, kto w złym zamiarze zagarnia cudzą rzecz
|
|
|
|
In criminalibus probationes debent esse luce clariores inizia ad imparare
|
|
Dowody w sprawach karnych powinny być jaśniejsze od światła
|
|
|
|
In dubio pro reo inizia ad imparare
|
|
W razie wątpliwości należy orzec na korzyść oskarżonego
|
|
|
|
In poenalibus causis benignius interpretandum est inizia ad imparare
|
|
W sprawach karnych należy interpretować łagodniej
|
|
|
|
Nullum crimen sine lege, nulla poena sine lege inizia ad imparare
|
|
Nie przestępstwa bez ustawy, nie ma kary bez ustawy
|
|
|
|
Poena constituitur in emendationem hominum inizia ad imparare
|
|
Karę ustanawia się dla poprawienia ludzi
|
|
|
|
ab initio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ad acta inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ad casu a casum inizia ad imparare
|
|
od przypadku do przypadku
|
|
|
|
ad hoc inizia ad imparare
|
|
doraźnie, tylko w tym wypadku
|
|
|
|
ad infinitum inizia ad imparare
|
|
w nieskończoność (przenośnie: ad Kalendas Graecas – na greckie Kalendy, na święte nigdy)
|
|
|
|
ad usum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ad vocem inizia ad imparare
|
|
nawiązując do poprzedniej wypowiedzi
|
|
|
|
ante factum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
communis opinio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
de facto inizia ad imparare
|
|
faktycznie, w rzeczywistości
|
|
|
|
erga omnes inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
et cetera inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex aequo inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex cathedra inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex definitione inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex fontibus inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex nunc inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex officio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex proprio motu inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
ex tunc inizia ad imparare
|
|
od wtedy, od tamtej chwili, gdy
|
|
|
|
exempli gratia inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
explicite inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
expressis verbis inizia ad imparare
|
|
wyraźnie, dobitnymi słowami
|
|
|
|
implicite inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in absentia inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in articulo (periculo) mortis inizia ad imparare
|
|
w obliczu (niebezpieczeństwie) śmierci
|
|
|
|
in extenso inizia ad imparare
|
|
w całości, w pełnym brzmieniu
|
|
|
|
in favorem inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in fine inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in flagranti inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in genere inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in principio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in specie inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
in statu nascendi inizia ad imparare
|
|
w chwili powstawania, tworzenia się
|
|
|
|
in vitro inizia ad imparare
|
|
dosłownie: w szkle; przenośnie w probówce
|
|
|
|
inter partes inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
lapsus linguae inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
mutatis mutandis inizia ad imparare
|
|
z koniecznymi zmianami; zmieniwszy to, co powinno zostać zmienione
|
|
|
|
nemine contradicente inizia ad imparare
|
|
uchwalone jednogłośnie; bez niczyjego sprzeciwu
|
|
|
|
nihil ad rem inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
nihil obstat inizia ad imparare
|
|
nic nie stoi na przeszkodzie; zezwala się
|
|
|
|
nota bene inizia ad imparare
|
|
„zauważ dobrze”; nawiasem mówiąc
|
|
|
|
numerus clausus inizia ad imparare
|
|
liczba ograniczona; wyliczenie enumeratywne
|
|
|
|
opinio iuris inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
per procura inizia ad imparare
|
|
w zastępstwie; na podstawie pełnomocnictwa
|
|
|
|
post factum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
prima facie inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
pro et contra inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
pro forma inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
pro futuro inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
sedes materiae inizia ad imparare
|
|
zasadnicza część jakiegoś zagadnienia
|
|
|
|
sensu largo inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
sensu stricto inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
sine dubio inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
status quo (praesens) inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
status quo ante inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
sub condicione inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
sui generis inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
titulus legitimus inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
votum separatum inizia ad imparare
|
|
|
|
|
|
Finis coronat opus inizia ad imparare
|
|
|
|
|