Fizjologia 2 kolos

wydolność fizyczna

(tlenowa + beztlenowa) jest to zdolność organizmu do wykonywania wysiłku fizycznego przy określonej sprawności mechanizmów zapewniających efektywną i ekonomiczną adaptację ustroju podczas pracy oraz szybki powrót do stanu wyjściowego w czasie wypoczynku

czynniki determinujące wydolność fizyczną

czynniki genetyczne i środowiskowe, cechy budowy somatycznej, potencjał energetyczny, termoreguacja, koordynacja nerwowo-mięśniowa. czynniki psychologiczne i motywacja, inne (dieta, stany chorobowe, rytm biologiczny, warunki otoczenia)

wydolność tlenowa

Jest to zdolność do wykonywania długotrwałych wysiłków bez większego narastania zmęczenia, przy wykorzystaniu głównie energii z przemian tlenowych. Przyjmuje się że miarą wydolności tlenowej jest poziom maksymalnego poboru tlenu - VO2max

czynniki decydujące o wydolności tlenowej

max VE, pojemność dyfuzyjna płuc, objętość krwi krążącej i pojemność tlenowa krwi, max CO, regulacja naczynioruchowa, Zasoby substratów energetycznych oraz pula enzymów i możliwości wykorzystania tlenu przez mięśnie, tolerancja zmian zmęczenia

Jak możemy klasyfikować wysiłki?

1. ze względu na charakter pracy; 2. ze względu na liczbę zaangażowanych mięśni, 3. ze względu na intensywność; 4. według czasy trwania pracy; 5. według sposobu resyntezy ATP

Podział wysiłków ze względu na charakter pracy

1. statyczne (przewaga pracy mięśni, które dłużej utrzymują skurcz izometryczny np. utrzymanie ciężaru); 2. dynamiczne (przeważający udział skurczy izotonicznych np. bieg)

podział wysiłków że względu na liczbę zaangażowanych mięśni

lokalne (mniej niż 30% całej masy mięśni jest zaangażowanych np. praca wykonywana za pomocą kończyn górnych) ogólne (ponad 30% całek masy mięśni jest zaangażowanych np. praca wykonywana za pomocą kończyn górnych i dolnych)

podział wysiłków że względu na intensywność

wysiłki submaksymalne (poniżej VO2max); wysiłki maksymalne (równe VO2max); wysiłki supramaksymalne (powyżej VO2MAX)

podział wysiłków według czasu trwania pracy

wysiłki krótkotrwałe (trwają do 10s, przeważają procesy beztlenowe); wysiłki o średniej długości (trwają ok. 2min procesy beztlenowe i tlenowe); wysiłki długotrwałe (przeważający procesy tlenowe)

podział wysiłków według sposobu resyntezy ATP

tlenowe=aerobowe (długotrwałe o średniej intensywności, ATP produkowane na drodze tlenowego rozkładu substratów energetycznych); beztlenowe=anaerobowe (krótkotrwałe o dużej intensywności, energia czerpana na drodze fosfagenów i glukozy bez udziału tlenu)

VO2MAX co to jest?

maksymalne zużycie tlenu w ciągu minuty podczas maksymalnego wysiłku od 3 do 6 l/min; max. 90 ml/kg/min; pochłanianie tlenu rośnie wprost proporcjonalnie do intensywności wysiłku

deficyt tlenowy

Występuje na początku wysiłku, jest to moment kiedy do organizmu dostarczamy mniej tlenu niż potrzebujemy. Dochodzi do wzmożenia czynności oddychania i krążenia, wzrasta wentylacja płuc, częstość skurczów serca i zużycie tlenu.

deficyt tlenowy 2

W tym okresie procesy biochemiczne mają charakter beztlenowy. Jest to niedobór tlenu w stosunku do potrzeb pokrywających energetyczny koszt określonej pracy. Deficyt będzie tyn większy im wyższa jest intensywność pracy.

stan równowagi czynnościowej = stan równowagi fizjologicznej = stan steady-state

jest to moment, który występuje w trakcie wysiłku fizycznego o stałej intensywności, kiedy do organizmu dostarczamy tyle tlenu ile potrzebujemy. Poziom zużycia tlenu w okresie równowagi fizjologicznej jest proporcjonalny do intensywności pracy.

Dług tlenowy

występuje po zakończonym wysiłku fizycznym, jest to moment, kiedy do organizmu dostarczamy więcej tlenu niż potrzebujemy. Podczas wysiłku submaksymalnego wielkość długu tlenowego jest na ogół równa wielkości deficytu tlenowego

metody pomiaru VO2MAX

1. metoda bezpośrednia; 2. metody pośrednie (test Astranda, test Margarii, test PWC 170)

metoda bezpośrednia pomiary V02 max

pomiar VO2 max podczas wysiłku maksymalnego, wykonywana na bieżni lub cykloergometrze, co 2 min zwiększamy obciążenie lub prędkość.

Test Astranda

pozwala przewidzieć VO2MAX na podstawie pomiarów tętna w pracy submaksymalnej. osoba badana ma założony sportester i na cykloergometrze wykonuje pracę z częstotliwością 50 obrotów/min.

Test Astranda 2

Po 1 min wysiłku sprawdzamy tętno, jeśli jest <120/min to dokładamy obciążenie (optymalne to 130-150); wysiłek aż osoba badana uzyska stan równowagi fizjologicznej (5-8min).

Test Astranda 3 (odczytanie z nomogramu)

Liczymy średnią tętna z 3 ostatnich minut. Po prawej stronie jest obciążenie i ciągniemy prostą linię do kolejnej osi- aktualnego zużycia O2, najbardziej z lewej zaznaczamy wartość średniego tętna i łączymy ten punkt z aktualnym zużyciem tlenu. VO2MAX

Test Margarii

pozwala przewidzieć VO2MAX na podstawie dwóch pomiarów tętna w pracy submaksymalnej. Osoba badana w I wysiłku wykonuje wstępowanie na stopień (40cm) w rytmie 15/min a w II wysiłku w rytmie 25/min. Co minutę rejestrujemy tętno. Wysiłek do steady-state.

Test Margarii 2

Nanosimy wartości na nomogram i odczytujemy VO2max (wartość w ml)

próby czynnościowe

metody oceny wydolności fizycznej, pomiarów dokonujemy po wysiłku. 1. Próba Ruffiera, 2. Próba Martineta, 3. Test Harwardzki

1. Próba Ruffiera

Polega na ocenie wskaźnika obliczonego na podstawie częstości tętna po wykonaniu 30 przysiadów w ciągu 30sekind. Pomiarów tętna dokonujemy w pozycji siedzącej (przez 15s) w spoczynku (P1), wbezpośrednio po wysiłku (P2) oraz po 1 minucie wypoczynku (P3)

Próba Martineta

Badany przez 10 minut leży. Po tym mierzymy tętno i ciśnienie (S i R). Po tym badany robi 40 głębokich przysiadów 1/s i wraca do pozycji leżącej. Od tego momentu co 30s mierzymy ciśnienie tętnicze i tętno, aż do powrotu do wartości spoczynkowych.

Test harwadzki

Badany wchodzi na stopień (M-51, K-46) w rytmie 30/min przez 5 minut. Po tym siada i mierzymy tętno 1. 1'00-1'30 od wysiłku; 2. 2'00-2'30 od wysiłku; 3. 3'00-3'30 od wysiłku. Obliczamy wskaźnik sprawności fizycznej (FI)