|
Domanda |
Risposta |
Ustawy powinny być zrozumiałe dla wszystkich. inizia ad imparare
|
|
Leges ab omnibus intellegi debent.
|
|
|
To co jest jasne nie wymaga interpretacji. inizia ad imparare
|
|
Clara non sunt interpretanda.
|
|
|
Gdy ustawa nie rozróżnia i naszą rzeczą nie jest rozróżnić. Gdy ustawa nie czyni rozróżnienia, tam nie możemy różnicować sytuacji na drodze wykładni. inizia ad imparare
|
|
Lege non distinguente nec nostrum est distinguere.
|
|
|
tłumaczenie, interpretacja, wykładnia prawa inizia ad imparare
|
|
interpretatio legis
|
|
|
zamysł prawodawcy, intencja inizia ad imparare
|
|
mens legislatoris
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
legislator
|
|
|
wyrok, orzeczenie sądowe, reguła, sentencja, zdanie, opinia inizia ad imparare
|
|
sententia legis
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
verba legis
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
verbum, pl. verba
|
|
|
wykładnia przeciw prawu, sprzecznie z prawem, wbrew ustawie, wbrew normom prawnym inizia ad imparare
|
|
contra legem
|
|
|
wykładnia mimo ustawy, obok ustawy (np. uzupełnienie luki prawnej) (szara strefa) inizia ad imparare
|
|
praeter legem
|
|
|
wykładnia w celu obejścia ustawy, obejście prawa inizia ad imparare
|
|
in fraudem legis
|
|
|
wykładnia zgodna z ustawą, według prawa inizia ad imparare
|
|
iuxta legem, secundum legem
|
|
|
Przeciw ustawie postępuje ten, kto czyni to czego ustawa zabrania; omija ją natomiast ten, kto nie naruszając jej słów, obchodzi jej treść. inizia ad imparare
|
|
Contra legem facit, qui id facit quod lex prohibet, in fraudem vero, qui salvis verbis legis sententiam eius circumvenit.
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
lex superior (f.)
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
lex inferior (f.)
|
|
|
Akt prawny wyższej rangi uchyla akt prawny niższej rangi. inizia ad imparare
|
|
Lex superior derogat legi inferiori.
|
|
|
przepis szczególny, ustawa specjalna inizia ad imparare
|
|
lex specialis (f.)
|
|
|
ustawa generalna, przepis ogólny inizia ad imparare
|
|
lex generalis (f.)
|
|
|
Ustawa szczególna uchyla ustawę ogólną. inizia ad imparare
|
|
Lex specialis derogat legi generali.
|
|
|
nowa ustawa, prawo później obowiązujące inizia ad imparare
|
|
lex posterior
|
|
|
strasza ustawa, prawo wcześniej obowiązujące inizia ad imparare
|
|
lex priori
|
|
|
Ustawa póżniejsza uchyla wcześniejszą ustawę. inizia ad imparare
|
|
Lex posterior derogat legi priori.
|
|
|
argument z przeciwieństwa Jeśli ustawa stanowi coś w określonej sytuacji, to w sytuacji przeciwnej nie stanowi tego. inizia ad imparare
|
|
argumentum a contrario
|
|
|
sytuacji prawnie uregulowanej i sytuacji nieureulowanej inizia ad imparare
|
|
argumentum a simili
|
|
|
argument powołany w oparciu o systematykę ustawy inizia ad imparare
|
|
argumentum a rubrica
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
argumentum a fortiori
|
|
|
wnioskowanie z mniejszego na większe inizia ad imparare
|
|
argumentum a minori ad maius
|
|
|
wnioskowanie z większego na mniejsze inizia ad imparare
|
|
argumentum a maiori ad minus
|
|
|
apriotycznie, „z góry”, „z założenia”, „z wcześniejszego”, dedukcja Wychodzimy od ogólnych zasad lub założeń, aby dojść do wniosku dotyczącego konkretnego przypadku. inizia ad imparare
|
|
a priori
|
|
|
po fakcie, „z dołu do góry”, „z późniejszego”, indukcja Z poszczególnych obserwacji wyciąga się wnioski ogólne. inizia ad imparare
|
|
a posteriori
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
ex definitione
|
|
|
zgodnie z przypuszczeniem, zgodnie z założeniem inizia ad imparare
|
|
ex hypothesi
|
|
|
Późniejsza ustawa ogólna nie znosi mocy obowiązującej wcześniejszej ustawy szczególnej. Reguła kolizyjna II stopnia inizia ad imparare
|
|
lex posterior generalis non derogat legi priori speciali.
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
ipso iure
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
ipso facto
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
praesumptio iuris
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
reformatio in peius
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
reformatio in melius
|
|
|
wyraźnymi słowami, coś wyrażone jest wprost inizia ad imparare
|
|
expressis verbis
|
|
|
wyraźnie, jasno (zwłaszcza w odniesieniu do tekstu prawnego) inizia ad imparare
|
|
explicite
|
|
|
bez wyraźnego sformułowania, domyślnie inizia ad imparare
|
|
implicite
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
sensu largo
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
sensu stricto
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
ex nunc
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
ex tunc
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
stricte
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
ibidem
|
|
|
ten sam/ta sama, tenże/taż, tegoż/tejże inizia ad imparare
|
|
idem/eadem
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
exempli gratia (e. g.)
|
|
|
Każdy początek wydaje się trudny. inizia ad imparare
|
|
Omne initium difficile videtur.
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
pactum de contrahendo (n.)
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
contraho contrahero
|
|
|
(o) zawieraniu, (o) zawarciu inizia ad imparare
|
|
de contrahendo
|
|
|
umowa co do niezbywania rzeczy, umowne wykluczenie wyzbycia się rzeczy inizia ad imparare
|
|
pactum de non alienando (n.)
|
|
|
zrzec się prawa, pozbyć się czegoś, sprzedać, odłączyć inizia ad imparare
|
|
alieno alienare
|
|
|
umowa co do niewyzbywania prawa, umowne wykluczenie przelewu (cesji) wierzytelno inizia ad imparare
|
|
pactum de non cedendo (n.)
|
|
|
zrzec się, zrezygnować, odstąpić coś komuś inizia ad imparare
|
|
cedo cedere
|
|
|
umowa o niedochodzeniu roszczenia inizia ad imparare
|
|
pactum de non petendo (n.)
|
|
|
rościć sobie prawo, dochodzić sądownie, usilnie prosić, żądać inizia ad imparare
|
|
peto petere
|
|
|
umowa na rzecz osoby trzeciej inizia ad imparare
|
|
pactum in favorem tertii (n.)
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
favor (m.)
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
negotium, negotia (n.) negotii
|
|
|
czynność prawna, czynność faktyczna inizia ad imparare
|
|
actus, actus (n.) actus
|
|
|
umowa, porozumienie, układ inizia ad imparare
|
|
pactum, pacta (n.) pacti
|
|
|
umowa, zobowiązanie z umowy, kontrakt, klauzula inizia ad imparare
|
|
contractus, contractus (n.) contractus
|
|
|
Umowa jest porozumieniem i zgodą dwóch lub więcej stron, co do tego samego. inizia ad imparare
|
|
Et est pactio duorum pluriumve in idem placitum est consensus.
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
Pacta servanda sunt/Pacta sunt servanda.
|
|
|
Kontrakt jest wzajemnym zobowiązaniem. inizia ad imparare
|
|
Contractus est ultro citroque obligationem.
|
|
|
czynność prawna dwustronna Potrzeba oświadzenia woli minimum dwóch stron. inizia ad imparare
|
|
negotium bilaterale
|
|
|
czynność prawna jednostronna Wystarczy oświadzenie woli jednej ze stron. inizia ad imparare
|
|
negotium unilaterale
|
|
|
czynność prawna między żyjącymi Wywołuje sktuki prawne za życia obu stron. inizia ad imparare
|
|
negotium inter vivos
|
|
|
czynność prawna na przypadek śmierci Wywołuje skutki prawne po śmierci jednej ze stron np. testament. inizia ad imparare
|
|
negotium mortis causa
|
|
|
czynność prawna pomiędzy obecnymi inizia ad imparare
|
|
negotium inter praesentes
|
|
|
czynność prawna pomiędzy nieobecnymi Jedna osoba złożyła oświadczenie woli jednego dnia, druga strona innego dnia, obie strony się nie spotkały. inizia ad imparare
|
|
negotium inter absentes
|
|
|
czynność prawna nieistniejąca (gdy nie doszło do zawarcia czynności prawnej) np. orzeczenia TK wydane przez składy wybrane z naruszeniem prawa inizia ad imparare
|
|
negotium non existens
|
|
|
czynność prawna (po polsku) inizia ad imparare
|
|
oświadczenie woli, które zmierza do wywołania skutków prawnych np. testament i umowa
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
inter
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
vivus (m.), viva (f.), vivum (n.)
|
|
|
śmierć, zgon, bogini śmierci inizia ad imparare
|
|
mors (f.) mortis
|
|
|
istnieć, powstać, wystąpić, pokazać się inizia ad imparare
|
|
existo, existere
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
existens
|
|
|
istotne elementy (części składowe) czynność prawnej Niezbędne, decydujące o przynależności czynności do danego typu. inizia ad imparare
|
|
essentialia negotii
|
|
|
naturalne elementy (części składowe) czynność prawnej Naturalne, ale niekonieczne. inizia ad imparare
|
|
naturalia negotii
|
|
|
uboczne elementy (części składowe) czynność prawnej Postanowienia szczególne, umożliwiające bardziej elastyczne ukształtowanie czynności prawnej, bazujące na przyszłych zdarzeniach. inizia ad imparare
|
|
accidentalia negotii
|
|
|
termin, dzień, oznaczona chwila inizia ad imparare
|
|
dies (m. f.) diei
|
|
|
termin zawieszający (dosł. dzień od którego) Początkowy termin, z którego nadejściem zaczynają się skutki czynności prawnej. inizia ad imparare
|
|
dies a quo
|
|
|
termin rozwiązujący (dosł. dzień do którego) Końcowy termin, z którego nadejściem ustają skutki czynności prawnej. inizia ad imparare
|
|
dies ad quem
|
|
|
termin zawarcia czynności prawnej, dzień przypadający inizia ad imparare
|
|
dies cedens
|
|
|
termin wymagalności spełnienia zobowiązania, dzień nadchodzący inizia ad imparare
|
|
dies veniens
|
|
|
warunek, zastrzeżenie umowne, położenie (w tym prawne położenie osób lub rzeczy) inizia ad imparare
|
|
condicio (f.)
|
|
|
Przesłanka wynikająca z mocy samego prawa. inizia ad imparare
|
|
conditio iuris
|
|
|
warunek możliwy do spełnienia inizia ad imparare
|
|
conditio possibilis
|
|
|
warunek niemożliwy do spełnienia inizia ad imparare
|
|
conditio impossibilis
|
|
|
warunek konieczny do spełnienia, nieodzowny inizia ad imparare
|
|
conditio sine qua non
|
|
|
Czynność prawna zacznie wywoływać skutki, jeśli ziścić się dany warunek. inizia ad imparare
|
|
conditio suspensiva
|
|
|
Czynność prawna zaprzestanie wywoływać skutki w chwili, kiedy ziści się warunek. inizia ad imparare
|
|
conditio resolutiva
|
|
|
sposób postępowania, polecenie (klauzula w czynności prawnej), miara, sposób Obowiązek ten jednak nie rodzi zobowiązania pod względem prawa (nie czyni nikogo wierzycielem.) Jako polecenie w czynności prawnej oparty jest na nałożeniu na otrzymującego nieodpłatne przysporzenie (np. darowiznę czy spadek) obowiązku określonego zachowania się. inizia ad imparare
|
|
modus (m.)
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
modus acquirendi
|
|
|
sposób działania, wykonywania inizia ad imparare
|
|
modus faciendi
|
|
|
sposób działania, funkcjonowania inizia ad imparare
|
|
modus operandi
|
|
|
sposób obradowania, postępowania inizia ad imparare
|
|
modus procedendi
|
|
|
sposób życia, postępowania, układania stosunków międzyludzkich inizia ad imparare
|
|
modus vivendi
|
|
|
ważność czynności prawnej inizia ad imparare
|
|
validitas negotii
|
|
|
nieważność czynności prawnej inizia ad imparare
|
|
invaliditas negotii
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
negotium validum (n.)
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
negotium invalidum (n.)
|
|
|
|
inizia ad imparare
|
|
negotium nullum (n.)
|
|
|
godziwa, dozwolona czynność prawna inizia ad imparare
|
|
negotium licitum (n.)
|
|
|
niegodziwa, niedozwolona czynność prawna inizia ad imparare
|
|
negotium illicitum (n.)
|
|
|
udawanie, symulacja, pozór, czynność prawna zawarta dla pozoru inizia ad imparare
|
|
simulatio (f.)
|
|
|
udawanie, ukrywanie, utajnianie, czynność prawna przemilczana zawarta dla ukryci inizia ad imparare
|
|
dissimulatio (f.)
|
|
|
oświadczenie złożone nie na serio np. aktorzy grający scenę ślubu nie stają się małżeństwem. inizia ad imparare
|
|
per oicum
|
|
|
Ktoś składa komuś oświadczenie woli, ale w głowie ma jakieś zaostrzenie, zakłada, że umowa jest ważna pod jakimś warunkiem o czym nie informuje drugiej strony. inizia ad imparare
|
|
reservatio mentalis
|
|
|
unieważnienie czynności prawnej inizia ad imparare
|
|
convaliatio negotii
|
|
|
uzdrowienie czynności prawnej Czynność prawna normalnie jest nieważna, ale wyjątkowo, na mocy konkretnego przepisu zyskuje moc prawną. inizia ad imparare
|
|
sanatio negotii
|
|
|
czynność prawna kulejąca, czynność dokonywana przez niedojrzałego bez współdziałania opiekuna Mamy z nią doczynienia gdy jej skuteczność zależna jest od jej potwierdzenia; do tego czasu pozostaje w zawieszeniu; potwierdzana jest zawsze z mocą wsteczną. inizia ad imparare
|
|
negotium claudicans (n.)
|
|
|
