ANTYK

umowne daty- czas trwania antyku

~3500 w p.n. e-5 w n.e

złoty wiek grecji

5 w p.n. e (perykles)

złoty wiek rzymu

1 w p.n. e (Oktawian August)

dwa państwa najbardziej wpływające na europę

krąg śródziemnomorski/antyk grecko-rzymski

trzy dorobki starożytności

1.) Ustrój demokratyczny(grecja).

co oznacza arché

to praprzyczyna, to dzięki czemu powstał kosmos

arché-woda pierwszy filozof zachodu geometria kto to?

Tales z Miletu

arché- ogień, panta rhei kto to?

Heraklit z Efezu

arché-atom kto to?

Demokryt z Abdery

Nazwa na pierwszych filozofów

Jońscy Filozofowie przyrody

głowne założenia sokratesa:

1.) Wiedza jest źródłem szczęścia a niewiedza twoży zło

głowne założenia Platona:

1.) najważniejsze są idee wszytko inne to nieidealne odbicie

Głowne założenia Arystotelesa:

1.) Hierarchia najwazniejszy człowiek najmniej nieożywione

Główne założenia Epikura:

1.) wyzbyć się leku przed bogiem i śmiercią

Głowne założenia Zenona z Kition(stoicyzm):

1.) wszytko z góry narzucone

Główne założenia Diogenesa(cynika)

1.) odrzucenie norm społecznych

Głowne założenia Pyrrona z Eilidy(sceptycyzm)

1.) Wątpnienie(poddawanie wątpliwości)

klasyfikacja mitów:

1.) kosmogeniczne-powstanie świata i bogów

nadawanie bogom cech ludzkich

antropomorfizacja

co grecy sądzili o pięknie?

uważali że jest OBIEKTYWNE. Polega na harmonii cześvi i na właściwiej proporcjii tych części

mimemis

to naśladowanie rzeczywistoći w sztuce

kalokagatia

połączenia dobra i piękna

gdzie mieściły się najważniejsze budowle związane z zyciem publicznym i sakralnym w greckim polis?

na aktoplu, wzgórzu

rodzaje kolumn

1.) porządek dorycki-bez bazy prosty i gruby surowy i monumentalny

kiedy trwał okres klasyczny w rzeźbiarstwie?

5-4 wiek p.n.e

kto tworzył w okresie klasycznym?

1.) fidiasz-wpływ na grecką rzeźbę monumentalną

kiedy trwał okres hellenistyczny w rzeźbiarstwie?

4-1 w p.n.e

czym charakteryzował się styl hellenistyczny w rzeźbiarstwie?

dynamika, skompliwkoany układ kompozycyjny, teamty bólu i cierpienia

kto napisał państwo i oczym jest pierwsza część

platon, jaskinia platońska

gówne myśli w drugiej części państwa

1-każdy specjalizuje się w czymś jednym nie mieszamy zawodów i nie łączy ich jedna osoba

archetyp co to

wzorzec zachować wspólny dla ludzi np. matki, artysty

kiedy powstała Iliada?

Uważa się ją za najstarszy zabytek literatury greckiej(8 w p.n.e)

co oznacza tytuł Iliada

piesń o Illionie(troi)

epos

to najstarsz forma utwóru epickiego. Opowiada dzieje bohaterów historycznych lub mitolgogicznych na the wydarzeń ważynych dla danej społeczności

cechy eposu homeryckiego

- pisane wierszem-porównania homeryckie(do przyrody)-epietet stały(przypisany)- dużo powtórzeń - budowanie napięcia(retardacja, retrospekcja)-kontrast-robudowani bohaterowie

osoba mówiąca w eposie homeryckim

obiektywny narrator, uprzedza, mówi wprost

głowni bohaterowie w eposie homeryckim

bogowie, ludzie, herosi

tematyka eposu homeryckiego

losy przełomowe dla danego społeczeństwa

kompozycja eposu homeryckiego

-podział na niezależne od siebie pieśni-równoległa hitoria bogów i ludzi- liczne opisy dygresje —INWOKACJA

topos

powtarzający się w danej kulturze motyw temat lub obraz przechodzący z tekstu do tekstu

homo viator

topos odnoszący się do życia człowieka jako wicznej wędrowki stającej się jego sensem i uczącej

Afrodyta

Wenus

apollo

apollo

ares

mars

atena

minerwa

Demeter

ceres

dionizos

bachus

eros

amor

erynie

furie

hades

pluton

hafajstos

wulkan

hera

junona

mojry

parki

persefona

prozerpina

posejdon

neptun

tyche

fortuna

herakles

herkules

ojciec hektora

priam

przyjaciel achillesa

patroklos

innaczej nazwany achilles

Pelid

cyklop syn neptuna

polifem

żona odysa

penelopa

syn odysa

telemach

ojciec penelopy

Leart

jakie jest religijne źródło teatru

są to uroczstości czczące dionizosa nazywane dionizjami- uczestnicy przebierali się z czasem zaczeli zakładać maski, na wielkich dionizjach(6 dniowym wydarzeniew atenach) trzydniowy konkurs dotyczył sztuk teatralnych

z czego skaładał się strój antycznego aktora?

1.) maska

ile aktorów nie przekroczył teatr grecki?

3

od czego wywodzi się nazwa tragedia

od tragos aoidè pieśń kozła- jako pieśni ku czci dionizosa kiedy śpiewający byli przebrani za kozły

forma tragedii

jest prowadzona zgodnie z zasadą decorum, ma doprowadzić widza do katharsis.

czym charakteryzuje się stragedia grecka?

monumentalnością, wzniosłością, patosem(niecodzienną wziosłością)

decorum(stosowność)

to zasada wdłg. której zależnie od gatunku i tematu utworu powinno robrać się odpowiedni: słownictwa, styl pisania oraz składni

kataharsis

pojęcie przedstawione przez arystotelesa: sztuka ma wywołać w odbiorcy uczycie litości u twogi, co ma prowadzić do wyzwolenie tych uczuć oraz oczyszczenie

tragizm

polega na nierozwiązywalnym konflikcie między wybitną jednostką a dominującymi siłami. Musi ona wybrqć między dwoma wykluczającymi się wartościami

harmatia(wina tragiczna)

bohater nie jest często świadomy i nie rozumie sytuacji, na którą nie miały wpływu jego intencje i działania. Prowadzi ona jednak do katastrofy i zguby.

budowa tragedii antycznej:

1.) Prolog- wprowadzenie do okoliczności uworu i zagadnienia

Zasada trzech jedności

1.) Jedność miejsca- sztuka dzieje się w jednym miejscu

trzej najwaźniejsi dramatopisarze greccy

1.) Ajschylos- wprowadził drugiego aktora, robudował partie dialogowe, ograniczył chór

wejście na theatron oraz na orchestrę

parodos

miejsce występów aktorów

prosekenion

miejsce za prosekenionem(garderoby itp)

skene

o jakich pięć rzeczy Horacy prosi Apollina w wierszu, O co poeta prosi Apollina”?

1.) Niech się cieszy tym co ma

Jakim garunkiem literackim jest wiersz, O co poeta prosi Apollina”?

Pieśń

Horacjonizm

Nawiązuje jednocześnie do Epikureizmu i Stoicyzmu. Stosuje zasadę złotego środka. Przyjmuje zachwanir równowagi duchowej, jednocześnie zakłada radość z dobra przynoszonego przez życie (karpe diem). Zakłada umiar w korzystaniu z dóbr materialnych

Jaka jest głowna myśl wiersza Horacego, do młodzieży”?

Śmierć za ojczyznę jest szlachetna, dlatego młodzi powinni znosić ciężkie warunki w wojsku i uczyć się walki, być gotowym na tą śmierć.

co to mecanat?

opieka bogatych i wpływoych miłośników sztuki nad twórcami

non omnis moria

nie wszytek umrę źródło toposu nieśmiertelności poety przez ponadczasową sztukę którą stworzył