Antygona - Sofokles

Sofokles - Biografia

1. Urodził się w Atenach. 2. Z zamożnej rodziny. 3. Otrzymał staranne wykształcenie z poezji, muzyki, śpiewu, tańca, gimnastyki. 4. Jeden z trzech najwybitniejszych tragików greckich. 5. Napisał 123 utwory.

Sofokles - Biografia cz.2

6. Wprowadził do tragedii greckiej 3 aktora. 7. Powiększył chór z 12 na 15. 8. Urozmaicił dekoracje 9. Zastosował w teatrze muzykę

Geneza utworu- Mit o labdakidach

Został stworzony do Cyklu mitów Tebańskich.

Mit o labdakidach cz.1

Lajos, król Teb, dowiedział się od wyroczni delfickiej, że jego syn go zabije i poślubi swoją matkę. Kiedy Lajosowi i Jokaście urodził się syn, kazali przekłuć mu pięty i porzucić na górskim pustkowiu, aby tam zginął.

Mit o labdakidach cz.2

Sługa jednak ulitował się i oddał je pasterzowi z Koryntu, a ten zaniósł je na Królewski dwór. Polibos i Merope(bezdzietni) przygarnęli go i dali na imię Edyp. Gdy Edyp dorósł, dowiedział się, ze jest przybranym dzieckiem. Udał się do wyroczni

Mit o labdakidach cz.3

Tam usłyszał przepowiednie, że zabije swojego ojca i poślubić matkę. Postanowił nie wracać do Koryntu. Wędrując spotkał Lajosa I zabił go w kłótni o miejsce na wąskiej drodze. Potem spotkał Sfinksa, który dręczył Teby. Rozwiązał jego zagadkę.

Mit o labdakidach cz. 4

W nagrodę otrzymał rękę Jokasty, swojej matki. Przez kilka lat rządził szczęśliwie, miał czwórkę dzieci: Eteoklesa, Polinejkesa, Antygonę, Ismenę. W mieście wybuchła zaraza, za to że był tam. ukryty zabójca Lajosa.

Mit o labdakidach cz. 5

Posłaniec z Koryntu wyznał, że Edyp nie jest synem króla Koryntu. Po tym Jokasta popełniła samobójstwo, Edyp wykłuł sobie oczy. Miastem zaczęli rządzić jego synowie. Więc rzucił na nich klątwę, że zginą w bartobójczej walce, potem wyruszył na tułaczkę

Mit o labdakidach cz. 6

Antygona po odprowadzeniu ojca wróciła do Teb, gdzie trwała wojna. Polinejkes wygnany przez Eteoklesa, wrócił z Armią teścia ruszając na Teby. Bracia zginęli. Nowym królem został Kreon, Brat jokasty, wujek antygony

Wyjaśnienie tytułu - Antygona

Tytuł dramatu pochodzi od imienia jego głównej bohaterki. Sugeruje, że Antygona jest najważniejszą postacią i poprzez interpretacje jej losów możemy odczytać sens i przesłanie całego utworu.

O czym jest ta książka?

Głównym tematem jest konflikt Antygony z Kreonem. Ona broni prawa boskiego co do pochówku brata, a on prawa ziemskiego, że Polinejkesowi należy się kara za bycie zdrajcą nawet po śmierci.

Czas i miejsce akcji

Wydarzenia mają miejsce w Tebach, w mitycznej przeszłości. Akcja nie może przekroczyć doby, ale trwa od świtu przez parę godzin.

Antygona

Córka Edypa i Jokasty. Prawa boskie nad prawami ziemskimi, uparta i zdeterminowana, żeby pochować brata. Popełnia samobójstwo.

Ismena

Siostra Antygony, Lękliwa, najpierw próbuję powstrzymać Antygonę, a później chce wziąć część winy na siebie.

Kreon

Wuj Antygony, król Teb, stara się być sprawiedliwy i liczy się dla niego prawo ziemskie. Egoistą, nie zwraca uwagi na słowa syna, antygony ani ludu.

Hajmon

Narzeczony Antygony, syn Kreona. Szlachetny i Honorowy, Kocha ojca, próbuje mu pomóc widząc jego błędy. Po śmierci Antygony popełnia samobójstwo.

Tyrezjasz

Wróżbita, ostrzega Kreona przed gniewem bogów, ale ten na początku go nie słucha.

Eurydyka

Matka Hajmona i żona Kreona. Popełnia samobójstwo po śmierci syna.

Strażnik

Pilnuje zwłok Polinejkesa

Eteokles i Polinejkes -

polegli w bratobójczej wakce, Nie biorą udziału w akcji, ale ich śmierć jest przyczyną konfliktu.

Chór

Chór starców tebańskich komentuje wydarzenia.

Antygona streszczenie.cz. 1

Kreon chciał uczcić uroczystym pogrzebem obronę ojczyzny Eteoklesa i zabronił grzebania zwłok Polinejkesa. Antygona jednak sie sprzeciwiła i mimo że jej siostra chciała ją powstrzymać to chciała symbolicznie pochować brata przysypując go ziemią.

Antygona streszczenie.cz. 2

Strażnik ją spłoszył, a następnie doniósł o tym Kreonowi, on nakazał schwytanie winowajny. Antygona znowu przybyła by dokończyć to co zaczęła, strażnik ją złapał i zaprowadził do Kreona. On kazał ją żywcem zamknąć w skalistym lochu i zostawić na śmierć.

Antygona streszczenie.cz. 3

Ismena dowiedziawszy się o tym chciała wziąć część winy na siebie, ale Antygona tym wzgardziła. Hajmon tez wstawił się za Antygoną. Ostrzegł Kreona, że opinia publiczna się z nim nie zgadza, ale ten nie słuchał. Hajmon powiedział, że umrze razem z Antyg.

Antygona streszczenie.cz. 4

Tyrezjasz powiedział Kreonowi, że bogowie mogą się wkurzyć i Zabrać jego rodzinę za zakaz pogrzebu. Kreon się przestraszył i zmienił zdanie. Ale antygona już sie powiesiła, Hajmon przebił mieczem, a Eurydyka zabiła.

Antygona - Problematyka

Problem sprawiedliwości wymierzanej żywym i umarłym.

Antyteza: prawo boskie- prawo ludzkie

Antygona - prastare, niepisane prawa, zmarły nie moze być karany z wyroku ludzkiego. Kreon - zmarły wróg nadal jest wrogiem i należy ukarać go zgodnie z ludzkim prawem.

Antyteza: Jednostka - państwo

Antygona - reprezentuje prawdę jednostki z jej prawem do uczuć i obrony najbliższych, obrona wyższych wartości. Kreon - reprezentuje państw, dobro państwa = podporządkowanie obywateli.

Antyteza: serce - rozum

Antygona - kieruję sie uczuciem milosci a także podporządkowaniem wobec nakazów religii. Lud tebański popiera ją. Kreon - rozum, nie ma wyjątków, liczą sie zasady. Dla niego wspólnota = państwo, podporządkowanie się prawu i kara dla zdrajcy.

Konfliktu władzy, konfliktu pokoleń. Kreon - Hajmon

Kreon - kocha syna, uważa, że lud powinien podporządkować się jego decyzjom. Lęk przed utratą autorytetu sprawia, ze zaczyna zachowywać się nierozsądnie. Hajmon - Kocha ojca, ceni zdanie ludu, oskarża ojca o porywczość i martwi się o niego.

Tragedia

Gatunek dramatyczny. Przedstawia zazwyczaj losy wybitnych bohaterów (bóstw, członków królewskich rodów itp.) Konflikt wybitnej jednostki z siłami wyższymi - fatum.

Konflikt tragiczny

Sytuacja w której bohater musi wybrac pomiędzy równie ważnymi rozwiązaniami / stanowiskami. Jakiegokolwiek wyboru by nie dokonał jest skazany na klęskę.

Fatum

Nieuchronny, nieodwracalny los, któremu muszą się podporządkować wszyscy, nawet bogowie. Bogowie mogą je tylko poznać i przekazać ludziom w formie wróżb lub wyroczni.

Trzy zasady tragedii greckiej

1. Zasada trzech jedności. 2. Zasada decorum (stosowności) 3. Zasada mimesis (prawdopodobieństwa)

Zasada trzech jedności

1. Miejsca- akcja dzieje się zawsze w jednym miejscu. 2. czasu: maksymalnie jedna doba wydarzeń. 3. akcji: jednowątkowości - brak wątków pobocznych

Zasada decorum (stosowności)

1. Styl odpowiedni do tematyki - patetyczny i wzniosły. 2. Zakaz używania języka potocznego. 3. Zakaz mieszania stylów, wpłacanie w akcje zabawnych scen / dialogów. 4. Zakaz pokazywania scen krwawych - morderstwa, śmierci.

Zasada mimesis

1. Prawdopodobieństwo sytuacji na scenie i postępowania bohaterów. 2. Wzorowanie tematyki na rzeczywistości

Budowa tragedii greckiej. - ma ściśle określoną budowę cz.1

1. Prolog - Ekspozycja zarysowanie konfliktu, wprowadzenie do akcji. 2. Parodos - Pieśń wejściowa chóru, zostaje już do końca na scenie. 3. Epejsodion - Scena z udziałem aktorów, pokazująca zdarzenia w formie dialogów (3-5 epejsodionów)

Budowa tragedii greckiej. - ma ściśle określoną budowę cz. 2

4. Stasimon - liryczne pieśni chóru, między epejsodiami, czasami luźno związane z akcją lub będące komentarzem zdarzeń (3-5 stasimonów) 5. Eksodos - finalna pieśń chóru, opuszczającego scenę już po katastrofie.

BUNT - motyw

Antygona buntuje się przeciwko rozkazowi Kreona

CIERPIENIE - motyw

Antygona traci rodziców i braci, ostatecznie sama musi umrzec. Kreon traci syna i żonę i siostrzenice.

CÓRKA - motyw

Antygona - córka Edypa i Jokasty, wykazuje się odwagą, uporem i dążeniem do celu.

KONFLIKT MORALNY/ KONFLIKT TRAGICZNY - motyw

Abtygona musi wybrać: prawo boskie / prawo ustanowione przez Kreona. Wybierając prawo boskie skazuje się na śmierć. Wybierając prawo ludzkie skazałaby się na życie ze świadomością błędu i potępienie po śmierci.

OJCIEC - motyw

Kreon nie chce słuchać Hajmona, pycha i żądza udowodnienia własnej siły go zaślepiają, co doprowadza do samobójstwa syna.

RODZINA (RÓD) - motyw

Fatum nad rodem Labdakidów. Wszyscy z rodu są nieszczęśliwi.

SAMOBÓJSTWO - motyw

1. Samobójstwo Antygony, Hajmona i Eurydyki jako manifestacja niezgody na niesprawiedliwość. 2. Samobójstwo jako dowód błędu Kreona.

SYN - motyw

Hajmon szanuje i kocha ojca, dlatego słusznie i śmiało go krytykuje jego działania, które nie przysparzają mu miłości poddanych. Stara sie bronić Antygony, ale ojciec go nie słucha i popełnia samobójstwo

THEATRUM MUNDI - motyw

Motyw swiata jako teatru, bohaterowie nie są w stanie zmienić losu, mogą jedynie odegrać role narzucone przez fatum.

WŁADCA - motyw

Kreon - jest egoistą, ambicja i duma zaślepiają go, choć jest przekonany ze działa dla dobra państwa. Żąda absolutnego posłuszeństwa.

Przykładowe tematy wypracowań maturalnych

1. Konflikt racji moralnych w dramacie antycznym 2. Rodzina naznaczona cierpieniem 3. Los człowieka, wybór czy konieczność? 4. Prawa boskie a prawa ludzkie. 5. Świat jak teatr - omów theatrum mundi w wybranych utworach.

Konteksty I nawiązania - Kontekst literacki - Odprawa posłów greckich J. Kochanowskiego

Konflikt postawy- rację prywatne - Parys, broni prawa do Heleny. Dobro państwa - Antenor - śwaidom groźby wojny i egoizmu Parysa.

Konteksty I nawiązania - Kontekst literacki - Lila Weneda - J. Słowackiego

Oara sióstr o odmiennych charakterach (Lilla i Roza). Motyw córki opiekującej się oślepionym ojcem (Lilla)

Konteksty I nawiązania - Kontekst literacki - Balladyna - J. Słowackiego

Para sióstr mających całkowicie odmienne Charaktery (Alina i Balldyna)

Konteksty I nawiązania - Kontekst literacki - Cisza - R. Brandstaeterra (poemat)

Antygona chowająca brata, ale jedynie z poczucia obowiązku. Ma wątpliwości natury religijnej.

Kontekst Artystyczny - Antygona w Nowym Jorku - J. Głowackiego (sztuka)

Bezdomna kobieta chce pochować ukochanego w nowojorski parku, narazą sie na konflikt z miastem i popełnia samobójstwo.

Kontekst historyczno- literacki: Konflikt tragiczny

dramaty antyczne zawsze opierały się nakonflikcie tragicznym. Konflikt tragiczny jest też przedstawiany na różnych sposób w literaturze wszystkich epok.

Motyw antyczny w kulturze - KOŃ TROJAŃSKI

1. Malarstwo: Koń Trojański G. Tiepolo

Motyw antyczny w kulturze - PROMETEUSZ

1. Dziady cz. III A. Mickiewicz. 2. Ludzie bezdomni S. Żeromski. 3. Dżuma A. Camus / Malarstwo: 4. Prometeusz Skowany - P.P. Rubens 5. Prometeusz G. Moreau

Prometeusz G. Moreau

obraz

Motyw antyczny w kulturze - SYZYF / SYZYFOWA PRACA

1. Syzyfowe prace - S. Żeromski 2. Siłaczka S. Żeromski. 3. Dżuma A. Camus. OBRAZY: 4. Kara Syzyfa Tycjan

Motyw antyczny w kulturze - IKAR

1. Wciąż o ikarach głoszą - E. Bryll. 2. Ikar J. Iwaszkiewicz. 3. Oda do młodości A. Mickiewicz. Malarstwo: 4. Upadek Ikara P. Bruegel